Ban hành Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới giai đoạn 2026-2030 (Nguồn ảnh: Internet)

Một trong những điểm nhấn quan trọng của Thông tư 10/2026/TT-BXD là sự phân loại chi tiết các nhóm xã để áp dụng tiêu chí quy hoạch phù hợp. Theo đó, các xã được chia thành 3 nhóm dựa trên đặc điểm vị trí và cơ cấu kinh tế:

Xã nhóm 1 (Xã cận đô thị): Bao gồm các xã liền kề đô thị hiện hữu, có định hướng phát triển thành đô thị hoặc có tỷ trọng nông nghiệp dưới 10%. Nhóm này yêu cầu phải có Quy hoạch chung đô thị hoặc Quy hoạch chung xã được phê duyệt theo pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn.

Xã nhóm 2 và Nhóm 3: Phải đảm bảo có quy hoạch chung xã hoặc quy hoạch chung đô thị được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Đáng chú ý, tiêu chí 1.3 yêu cầu các xã phải có Quy chế quản lý kiến trúc được phê duyệt hoặc tích hợp trực tiếp vào quy hoạch chung. Điều này nhằm chấm dứt tình trạng xây dựng tự phát, phá vỡ không gian, kiến trúc của làng quê Việt Nam, đồng thời giữ gìn bản sắc kiến trúc nông thôn nhưng vẫn đảm bảo tính hiện đại, đồng bộ.

Giai đoạn 2026 - 2030, tiêu chí về giao thông nông thôn (Tiêu chí 2.1) đã được nâng cao đáng kể về mặt chất lượng. Không dừng lại ở việc kết nối thông suốt, Bộ Xây dựng đặc biệt nhấn mạnh đến việc bảo trì và cảnh quan môi trường: Có ít nhất 50% chiều dài các tuyến đường xã phải được trồng cây xanh dọc tuyến. Đối với xã nhóm 1, 100% đường xã phải đạt cấp kỹ thuật đường đô thị theo TCVN 13592:2022. Với xã nhóm 2 và 3, yêu cầu tối thiểu đạt cấp B theo TCVN 10380:2014 và phải trang bị đầy đủ hệ thống báo hiệu, chiếu sáng, thoát nước. Toàn bộ hệ thống đường giao thông trên địa bàn phải được tổ chức bảo trì hàng năm, đảm bảo tính bền vững của công trình.

Ở cấp tỉnh, để được công nhận hoàn thành nhiệm vụ nông thôn mới, các địa phương phải đảm bảo 100% đường bộ được bảo trì thường xuyên và ít nhất 70% chiều dài đường tỉnh được trồng cây xanh.

Thông tư 10/2026/TT-BXD cũng làm rõ khái niệm “Nhà ở kiên cố” (Tiêu chí 6.2) để làm cơ sở đánh giá chính xác chất lượng đời sống người dân. Một căn nhà được coi là kiên cố phải đảm bảo 03 kết cấu chính: nền - móng, khung - tường, mái bằng vật liệu bền chắc và có thời gian sử dụng từ 20 năm trở lên. Thông tư cũng có hướng mở áp dụng các loại mái tôn cách nhiệt, tôn giả ngói có kết cấu chắc chắn là vật liệu bền chắc để phù hợp với thực tế xây dựng tại các địa phương.

Về môi trường, vấn đề xử lý nước thải sinh hoạt (Tiêu chí 8.4) được đặt ra như một thách thức lớn. Các xã phải có phương án thu gom và xử lý nước thải phù hợp với địa hình và đảm bảo: Tỷ lệ nước thải được xử lý bằng biện pháp phù hợp (phi tập trung) phải đạt từ 50% trở lên. Đối với xã nhóm 1 bắt buộc phải có ít nhất 01 công trình xử lý nước thải tập trung áp dụng kỹ thuật hiện đại, đảm bảo nước thải đầu ra đạt chuẩn môi trường trước khi xả thải.

Với những quy định cụ thể về tiêu chuẩn nhưng vẫn có những linh động giao quyền cho địa phương áp dụng vào từng nhóm xã, điều này thể hiện sự phân cấp mạnh mẽ, đồng thời đảm bảo tính thống nhất trong việc triển khai thực hiện tiêu chí nông thôn mới do Bộ phụ trách./.