Trong bối cảnh hội nhập kinh tế sâu rộng, việc bảo hộ và phát triển thương hiệu cho các sản phẩm nông nghiệp, thủ công mỹ nghệ địa phương trở thành yêu cầu cấp thiết. Quyết định số 358/QĐ-VPĐP-OCDL của Văn phòng Điều phối nông thôn mới Trung ương ban hành đã thay thế hoàn toàn quy định từ năm 2020, xác lập một khung pháp lý chặt chẽ hơn cho nhãn hiệu “OCOP ONE COMMUNE ONE PRODUCT OF VIETNAM”.

Căn cứ Luật Sở hữu trí tuệ số 50/2005/QH11 ngày 29/11/2005; Luật sửa đổi, bổ sung một số Điều của Luật Sở hữu trí tuệ số 36/2009/QH12 ngày 19/6/2009; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật kinh doanh bảo hiểm, Luật Sở hữu trí tuệ ngày 14/6/2019 và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ ngày 16/6/2022 và Quyết định số 188447QĐ-SHTT.IP ngày 28/8/2025 của Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ, Bộ Khoa học và Công nghệ về việc cấp giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu số 567201, nhãn hiệu OCOP giờ đây không chỉ là một biểu trưng danh dự mà còn là tài sản trí tuệ quốc gia được pháp luật bảo hộ nghiêm ngặt.

Theo Quy chế, nhãn hiệu chứng nhận OCOP được thiết kế với triết lý đa màu sắc, tượng trưng cho sự đa dạng của sản vật vùng miền: Chữ O (Màu nâu) tượng trưng cho đất, cội nguồn của sản xuất nông nghiệp. Chữ C (Màu xanh lá cây) biểu tượng của sự phát triển bền vững và nông nghiệp sạch. Chữ O (Màu xanh nước biển) thể hiện cho tiềm năng kinh tế biển và nguồn nước. Chữ P (Màu vàng) tượng trưng cho chất lượng, sự thịnh vượng và giá trị của sản phẩm. Dưới biểu trưng là dòng chữ “ONE COMMUNE ONE PRODUCT OF VIETNAM” màu đỏ rực rỡ, sử dụng phông chữ Arial hiện đại, khẳng định nguồn gốc xuất xứ từ Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Quy chế cũng quy định rõ, chủ sở hữu nhãn hiệu là Văn phòng Điều phối nông thôn mới Trung ương thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Việc sử dụng nhãn hiệu được chia thành hai nhóm chính: Nhóm cơ quan quản lý nhà nước liên quan đến hoạt động OCOP và các tổ chức sử dụng nhãn OCOP hiệu để tuyên truyền, đào tạo, quảng bá và Nhóm chủ thể sản xuất, kinh doanh (doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh trực tiếp sản xuất). Văn phòng Điều phối Trung ương ủy quyền cho UBND cấp tỉnh thực hiện giám sát việc sử dụng nhãn hiệu tại địa phương. Các hành vi như: Gắn nhãn lên sản phẩm không đạt chuẩn, tự ý chuyển giao quyền sử dụng cho đơn vị khác hoặc tuyên truyền sai lệch về ý nghĩa nhãn hiệu sẽ bị xử lý nghiêm. Quyền sử dụng nhãn hiệu có thể bị đình chỉ tối đa 06 tháng để khắc phục sai phạm; nếu quá thời hạn không khắc phục sẽ bị thu hồi vĩnh viễn.

Khi được ghi nhận quyền sử dụng, các chủ thể không chỉ được khẳng định uy tín sản phẩm mà còn được ưu tiên tham gia các hoạt động xúc tiến thương mại, quảng bá trong và ngoài nước. Ngược lại, các chủ thể có nghĩa vụ bảo vệ hình ảnh nhãn hiệu, phát hiện và thông báo các hành vi xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp đến cơ quan chức năng.

Việc ban hành Quy chế quản lý và sử dụng nhãn hiệu OCOP năm 2026 là một bước tiến quan trọng trong việc chuyên nghiệp hóa Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm”. Đây không chỉ là công cụ để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng mà còn là đòn bẩy giúp các đặc sản Việt Nam tự tin mang câu chuyện văn hóa của địa phương đi chinh phục những thị trường khó tính nhất toàn cầu./.