Theo Chỉ thị, thời gian qua các bộ, ngành và địa phương đã tích cực ban hành cơ chế, chính sách, văn bản hướng dẫn để triển khai Chương trình theo Nghị quyết số 257/2025/QH15 của Quốc hội và Nghị quyết số 424/NQ-CP của Chính phủ. Tuy nhiên, tiến độ thực hiện Chương trình đến nay vẫn còn chậm, nhất là việc ban hành hệ thống văn bản hướng dẫn thực hiện Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới giai đoạn 2026 - 2030 và hướng dẫn các nội dung thuộc Chương trình; tiến độ giải ngân vốn ngân sách nhà nước chưa đáp ứng so với yêu cầu đề ra.
Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp kiểm tra tiến độ thực hiện Chương trình tại tỉnh Tuyên Quang ngày 15/5/2026
Để bảo đảm triển khai Chương trình đúng tiến độ, đúng mục tiêu, đúng đối tượng và đúng thẩm quyền, phấn đấu giải ngân hết số vốn ngân sách trung ương năm 2025 của 03 Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2021 - 2025 được kéo dài sang năm 2026, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành, địa phương xác định việc triển khai Chương trình là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, cấp bách; tăng cường trách nhiệm người đứng đầu, phân công rõ người, rõ việc, rõ tiến độ. Việc thực hiện đồng thời phải bảo đảm công khai, minh bạch, không để xảy ra thất thoát, lãng phí, tiêu cực; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho địa phương, nhất là cấp tỉnh và cấp xã.
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm được nhấn mạnh là khẩn trương hoàn thiện hệ thống văn bản hướng dẫn thực hiện Chương trình. Thủ tướng yêu cầu Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Giáo dục và Đào tạo hoàn thành hướng dẫn các tiêu chí thuộc Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới trước ngày 30/5/2026. Các Bộ: Nội vụ, Xây dựng, Giáo dục và Đào tạo, Khoa học và Công nghệ cũng phải ban hành đầy đủ các văn bản hướng dẫn liên quan trong cùng thời hạn, bảo đảm thống nhất, khả thi và không phát sinh thêm thủ tục hành chính không cần thiết.
Đối với các địa phương, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh được yêu cầu khẩn trương kiện toàn Ban Chỉ đạo Chương trình trước ngày 10/6/2026, đồng thời nghiên cứu thành lập Ban Chỉ đạo cấp xã phù hợp với tình hình thực tế nhưng không làm phát sinh thêm tổ chức, biên chế. Chỉ thị cũng nhấn mạnh yêu cầu ưu tiên nguồn lực cho các xã, thôn đặc biệt khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, khu vực biên giới, hải đảo, an toàn khu. Các địa phương cần xây dựng nguyên tắc, tiêu chí, định mức phân bổ ngân sách nhà nước thực hiện Chương trình giai đoạn 2026 - 2030 theo hướng ưu tiên cao nhất cho các địa bàn khó khăn nhằm giải quyết những vấn đề cấp thiết như đất ở, nhà ở, đất sản xuất, điện, nước sinh hoạt và hạ tầng xã hội thiết yếu; trình Hội đồng nhân dân cùng cấp quyết định trong tháng 6 năm 2026.
Bên cạnh đó, Thủ tướng Chính phủ cũng yêu cầu tập trung đẩy nhanh tiến độ giải ngân nguồn vốn ngân sách trung ương năm 2025 được chuyển sang năm 2026. Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố phải trực tiếp chỉ đạo, chịu trách nhiệm toàn diện về kết quả giải ngân trên địa bàn; hoàn thành rà soát các nhiệm vụ dở dang trước ngày 30/5/2026 để kịp thời điều chỉnh, xử lý theo quy định. Các bộ, ngành trung ương cũng được giao trách nhiệm rà soát, phân loại nhiệm vụ còn khả năng giải ngân, khẩn trương hoàn thiện thủ tục thanh toán, quyết toán; làm rõ trách nhiệm tổ chức, cá nhân để xảy ra chậm trễ do nguyên nhân chủ quan.
Thủ tướng giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì theo dõi, đôn đốc, kiểm tra tiến độ thực hiện Chương trình; Bộ Tài chính tổng hợp tình hình giải ngân vốn; Bộ Dân tộc và Tôn giáo phối hợp hướng dẫn, kiểm tra việc triển khai các nội dung liên quan đến vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
Chỉ thị số 22/CT-TTg được đánh giá là động thái quyết liệt của Chính phủ nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, điểm nghẽn hiện nay trong tổ chức thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia nhằm tạo nên xung lực mãnh mẽ để thực hiện Chương trình giai đoạn 2026 -2030./.