Những năm gần đây, các địa phương vùng biên đã từng bước khai thác lợi thế tự nhiên để phát triển sản xuất. Nhiều mô hình trồng cây dược liệu, cây ăn quả ôn đới, cây lanh, ớt gió, chè Shan tuyết, cùng các sản phẩm đặc sản như mật ong bạc hà, bò vàng, dê núi, lợn đen bản địa đã mang lại hiệu quả kinh tế tích cực. Bên cạnh đó, việc triển khai thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia đã góp phần hỗ trợ người dân tiếp cận nguồn vốn, giống cây trồng, vật nuôi và kỹ thuật sản xuất, tạo điều kiện phát triển kinh tế hộ gia đình. Tuy nhiên, điều kiện sản xuất còn nhiều khó khăn, kết cấu hạ tầng chưa đồng bộ, tỷ lệ hộ nghèo còn cao, do đó việc tạo sinh kế bền vững cho người dân được xác định là nhiệm vụ trọng tâm của các địa phương trong giai đoạn tới.

Sau thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính đã mở ra không gian phát triển mới cho các địa phương. Giai đoạn 2026-2030, để phát triển sinh kế bền vững cho người dân, các xã xác định tập trung phát triển sản xuất nông nghiệp theo hướng hàng hóa gắn với xây dựng vùng nguyên liệu tập trung và liên kết tiêu thụ sản phẩm.

Cùng với phát triển sản xuất, các địa phương đẩy mạnh xây dựng và nhân rộng các mô hình hợp tác xã, tổ hợp tác, liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm. Các sản phẩm đặc sản có lợi thế sẽ được hỗ trợ xây dựng thương hiệu, chứng nhận chất lượng, phát triển sản phẩm OCOP và kết nối với các thị trường trong và ngoài tỉnh, góp phần nâng cao giá trị gia tăng và thu nhập cho người dân.

Du lịch cộng đồng, du lịch trải nghiệm và du lịch văn hóa được xác định là một trong những hướng phát triển sinh kế quan trọng đối với các xã biên giới. Khu vực này sở hữu nhiều danh lam thắng cảnh, bản sắc văn hóa đặc sắc của đồng bào Mông, Dao, Nùng, La Chí, Tày và nhiều dân tộc khác. Các địa phương sẽ tiếp tục đầu tư phát triển các điểm du lịch cộng đồng, homestay, làng nghề truyền thống, các sản phẩm du lịch gắn với trải nghiệm sản xuất nông nghiệp, khám phá văn hóa dân tộc và các lễ hội truyền thống. Đặc biệt, các xã Lũng Cú, Đồng Văn, Sà Phìn, Phố Bảng và Thanh Thủy có nhiều điều kiện thuận lợi để trở thành những điểm đến hấp dẫn trên các tuyến du lịch của tỉnh.

Thôn Lô Lô Chải, xã Lũng Cú được Tổ chức Du lịch Liên hợp quốc (UN Tourism) vinh danh là “Làng Du lịch tốt nhất năm 2025” (Nguồn ảnh: Internet)

Bên cạnh đó, công tác đào tạo nghề, giải quyết việc làm và hỗ trợ khởi nghiệp cho lao động nông thôn được các xã quan tâm thực hiện. Người dân sẽ được tạo điều kiện tiếp cận các chương trình đào tạo nghề về chăn nuôi, trồng trọt, chế biến nông sản, du lịch cộng đồng, thương mại điện tử và các ngành nghề phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương. Các nguồn vốn tín dụng ưu đãi được lồng ghép, hỗ trợ để người dân đầu tư phát triển sản xuất, kinh doanh và xây dựng các mô hình sinh kế hiệu quả.

Việc đầu tư kết cấu hạ tầng nông thôn, hạ tầng du lịch, hạ tầng số và hạ tầng phục vụ sản xuất cũng là yếu tố quan trọng để thúc đẩy phát triển sinh kế. Các tuyến đường giao thông, công trình thủy lợi, hệ thống điện, viễn thông và internet sẽ tiếp tục được nâng cấp, tạo thuận lợi cho lưu thông hàng hóa, phát triển du lịch và ứng dụng chuyển đổi số trong sản xuất.

Trong thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026 - 2030, các xã khu vực biên giới chính là một trong những đối tượng được xác định tập trung ưu tiên phân bổ ngân sách nhà nước ở mức cao nhất nhằm tạo chuyển biến rõ nét trong phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững tại các địa phương này.

Phát triển sinh kế cho người dân các xã biên giới không chỉ góp phần giảm nghèo bền vững, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân mà còn có ý nghĩa quan trọng trong việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, xây dựng khu vực biên giới ổn định, phát triển toàn diện và củng cố vững chắc thế trận quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân trên tuyến biên giới quốc gia - nơi phên dậu của Tổ quốc./.