Trong bối cảnh đó, tỉnh Tuyên Quang bước vào giai đoạn xây dựng nông thôn mới với nhiều áp lực mới về chất lượng, tính bền vững và phát triển toàn diện. Bên cạnh những kết quả đã đạt được, quá trình triển khai đang đối mặt với không ít khó khăn, thách thức.

Trước hết, áp lực từ bộ tiêu chí mới và nguy cơ “tụt chuẩn” là thách thức lớn. Việc nâng cao yêu cầu ở nhiều tiêu chí, đặc biệt là nhóm tiêu chí về hạ tầng, thu nhập và giảm nghèo đã có nhiều xã trên địa bàn tỉnh chưa đáp ứng đầy đủ theo chuẩn mới. Qua rà soát, phần lớn các xã trong tỉnh chưa đạt chuẩn nông thôn mới theo Bộ tiêu chí giai đoạn 2026-2030. Đồng thời, việc sắp xếp đơn vị hành chính và triển khai mô hình chính quyền hai cấp từ tháng 7năm 2025 cũng làm một số xã đã đạt chuẩn trước đây không còn giữ được tiêu chí, tạo áp lực lớn trong duy trì và nâng cao chất lượng tiêu chí nông thôn mới.

Khó khăn tiếp theo là nguồn lực đầu tư còn hạn chế trong khi nhu cầu rất lớn. Theo Báo cáo số 64/BC-UBND ngày 27/3/2026 của UBND tỉnh, tổng nhu cầu nguồn lực giai đoạn 2026-2030 ước khoảng gần 29 nghìn tỷ đồng, trong khi khả năng cân đối từ các Chương trình chỉ đạt trên 6 nghìn tỷ đồng. Việc huy động nguồn lực xã hội hóa còn khó khăn, thiếu đồng đều giữa các vùng, nhất là khu vực vùng sâu, vùng xa.

Đặc thù địa bàn miền núi với tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số cao cũng là rào cản lớn. Toàn tỉnh có 117 xã, trong đó có 87 xã vùng III, 14 xã vùng II; trong tổng số 3.625 thôn có tới 1.905 thôn đặc biệt khó khăn. Điều kiện tự nhiên, hạ tầng và trình độ phát triển không đồng đều dẫn đến việc phát triển kinh tế, nâng cao thu nhập và tiếp cận dịch vụ xã hội gặp nhiều trở ngại, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ thực hiện các tiêu chí nông thôn mới.

Nhân dân xã Xuân Giang, tỉnh Tuyên Quang mở rộng nền đường chuẩn bị đầu tư đường giao thông nông thôn đạt yêu cầu của Bộ tiêu chí nông thôn mới giai đoạn 2026-2030

Bên cạnh đó, chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn còn chậm; sản xuất nông nghiệp vẫn chủ yếu nhỏ lẻ, thiếu liên kết chuỗi giá trị và hạn chế trong ứng dụng khoa học công nghệ. Bài toán nâng cao thu nhập bền vững cho người dân - tiêu chí cốt lõi của nông thôn mới vẫn còn nhiều thách thức, đặc biệt tại các xã vùng cao.

Công tác tổ chức thực hiện và phối hợp giữa các Chương trình mục tiêu quốc gia cũng đặt ra yêu cầu cao hơn. Việc triển khai đồng thời nhiều Chương trình nếu thiếu sự tích hợp, điều phối hiệu quả sẽ dẫn đến phân tán nguồn lực, giảm hiệu quả đầu tư.

Ngoài ra, nhận thức và sự tham gia của một bộ phận người dân chưa đồng đều. Ở một số địa phương, vẫn còn tâm lý trông chờ vào Nhà nước, chưa phát huy đầy đủ vai trò chủ thể trong xây dựng nông thôn mới, ảnh hưởng đến tính bền vững của Chương trình.

Có thể thấy, giai đoạn 2026-2030 đặt ra yêu cầu cao hơn cả về chất và lượng đối với xây dựng nông thôn mới tại Tuyên Quang. Để vượt qua những khó khăn, thách thức này, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, sự đổi mới trong cơ chế, chính sách và đặc biệt là phát huy vai trò chủ thể của người dân, hướng tới mục tiêu phát triển nông thôn bền vững, nâng cao toàn diện đời sống vật chất và tinh thần của người dân./.