Sự chuyển dịch từ “tư duy sản xuất” sang “tư duy kinh tế nông nghiệp” đang diễn ra mạnh mẽ. Nông dân Tuyên Quang không còn sản xuất theo thói quen manh mún, mà đang dần trở thành những “người làm nông nghiệp chuyên nghiệp”. Việc áp dụng tự động hóa, giám sát thông minh không chỉ giúp giảm chi phí nhân công mà còn là lời giải cho bài toán nông nghiệp xanh, thích ứng với biến đổi khí hậu - một yêu cầu cấp thiết trong Bộ tiêu chí nông thôn mới của giai đoạn 2026-2030.

Ứng dụng công nghệ cao không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu bắt buộc để nông nghiệp Tuyên Quang thoát khỏi tình trạng “được mùa mất giá”. Việc áp dụng quy trình sản xuất tuần hoàn đang tạo ra một diện mạo mới cho các vùng quê nông thôn của tỉnh, giúp người nông dân chuyển mình thành những “thương gia nông nghiệp”.

Hợp tác xã Nông nghiệp công nghệ cao Tiến Thành, phường An Tường, tỉnh Tuyên Quang không chỉ là một đơn vị kinh tế, mà là một phòng thí nghiệm thực địa cho nông nghiệp số tại Tuyên Quang. Được thành lập và đi vào hoạt động từ năm 2017, HTX tập trung phát triển chăn nuôi trâu, bò sinh sản và vỗ béo theo mô hình chuỗi liên kết. Trong quá trình sản xuất, HTX đã ứng dụng kỹ thuật cao trong chọn giống, thức ăn, vệ sinh phòng bệnh và liên kết tiêu thụ, mang lại hiệu quả kinh tế cao.

Tại đây, khái niệm “kinh nghiệm” được thay thế bằng “dữ liệu”. Hệ thống cảm biến môi trường đo lường chính xác các chỉ số lý hóa. Khi độ ẩm chuồng nuôi vượt ngưỡng 80% hoặc nhiệt độ lên trên 30°C, hệ thống quạt thông gió và phun sương sẽ tự động kích hoạt. Điều này giúp giảm stress nhiệt cho vật nuôi, tăng tỷ lệ hấp thụ dinh dưỡng thêm 15-20%. Cùng với đó, quy trình phối trộn thức ăn được lập trình trên phần mềm chuyên dụng. Dựa vào dữ liệu tăng trọng hàng tuần của từng nhóm trâu, bò, hệ thống sẽ đưa ra công thức phối trộn tối ưu giữa thức ăn tinh và phụ phẩm nông nghiệp (ngô, mía, cỏ voi). Từ đó, chi phí thức ăn giảm 12% trong khi thời gian xuất chuồng được rút ngắn đáng kể. Bên cạnh đó, thông qua các ứng dụng trên điện thoại thông minh, HTX có thể giám sát toàn bộ mạng lưới liên kết hàng nghìn con trâu bò tại các xã Chiêm Hóa, Nà Hang… mà không cần có mặt trực tiếp.

Mô hình nuôi trâu vỗ béo của HTX nông nghiệp công nghệ cao Tiến Thành

Một trong những nội dung cốt lõi của xây dựng nông thôn mới là hình thành các liên kết theo chuỗi giá trị. HTX Nông nghiệp công nghệ cao Tiến Thành đã đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng các thành viên tham gia mô hình liên kết. Từ việc cung cấp con giống đạt chuẩn, thức ăn và thuốc thú y, đồng thời ký hợp đồng bao tiêu sản phẩm với giá ổn định. Điều này giúp hộ nông dân loại bỏ rủi ro thị trường. Tận dụng phụ phẩm nông nghiệp, việc thu mua cây ngô, ngọn mía của bà con để làm thức ăn chăn nuôi đã tác động tích cực đến lượng rác thải nông nghiệp, góp phần thực hiện Tiêu chí số 8 về Môi trường và cảnh quan nông thôn trong xây dựng nông thôn mới.

HTX Nông nghiệp công nghệ cao Tiến Thành đang hướng tới một nền nông nghiệp không chỉ giàu có mà phải “xanh”. Chất thải từ chăn nuôi đại gia súc của HTX và các hộ liên kết không thải ra môi trường mà được xử lý qua hệ thống Biogas công suất lớn hoặc ủ phân hữu cơ vi sinh. Nguồn phân này quay trở lại phục vụ các vùng nguyên liệu ngô, cỏ, tạo thành một chu trình sản xuất khép kín, không phát thải. Thời gian tới, HTX sẽ triển khai mã số vùng nuôi và truy xuất nguồn gốc (Traceability), người tiêu chỉ cần quét mã QR trên sản phẩm là có thể truy suất được nguôn gốc con trâu, bò đó được nuôi tại đâu, nguồn thức ăn ra sao và tiêm phòng vào ngày nào.

Để hiện thực hóa tầm nhìn phát triển trong lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao, HTX đã đưa hạ tầng số thông qua việc phủ sóng 5G đến các vùng sản xuất tập trung, đảm bảo các thiết bị IoT có thể kết nối thông suốt. Mở các lớp “Nông dân số” để hướng dẫn bà con cách sử dụng dữ liệu, cách livestream bán hàng và quản trị tài chính số.

Xây dựng nông thôn mới tại Tuyên Quang đang chuyển mình mạnh mẽ từ “lượng” sang “chất”. Khi công nghệ cao được ứng dụng đồng bộ, nông nghiệp không còn là nghề “bán mặt cho đất, bán lưng cho trời” mà trở thành một ngành kinh tế kỹ thuật cao, bền vững. Đây chính là nền tảng vững chắc để Tuyên Quang không chỉ hoàn thành các tiêu chí nông thôn mới mà còn mang lại cuộc sống ấm no, hiện đại cho người dân thông qua tư duy phát triển kinh tế nông nghiệp của các HTX như Hợp tác Nông nghiệp công nghệ cao Tiến Thành./.