So với giai đoạn trước, Bộ tiêu chí mới có nhiều điểm đổi mới theo hướng chặt chẽ, toàn diện và thực chất hơn. Các nội dung đánh giá không chỉ tập trung vào sản phẩm cuối cùng mà còn xem xét toàn diện quá trình sản xuất, năng lực quản trị của chủ thể, mức độ liên kết chuỗi giá trị, nguồn nguyên liệu, tiêu chuẩn chất lượng, khả năng truy xuất nguồn gốc và phát triển thị trường tiêu thụ sản phẩm.

Một trong những điểm tích cực nổi bật là Bộ tiêu chí là yêu cầu về chất lượng sản phẩm và trách nhiệm của chủ thể OCOP. Các tiêu chí liên quan đến an toàn thực phẩm, tiêu chuẩn sản xuất, sở hữu trí tuệ, bảo vệ môi trường, bao bì, nhãn mác và câu chuyện sản phẩm được quy định cụ thể, rõ ràng hơn. Điều này góp phần nâng cao tính minh bạch, hạn chế tình trạng sản phẩm được đánh giá chủ yếu dựa trên hồ sơ mà chưa phản ánh đầy đủ chất lượng thực tế.

Các dòng sản phẩm chè đạt tiêu chuẩn OCOP của tỉnh Tuyên Quang

Bộ tiêu chí cũng thể hiện rõ định hướng thúc đẩy chuyển đổi số và hội nhập thị trường. Việc bổ sung các nội dung đánh giá liên quan đến truy xuất nguồn gốc điện tử, số hóa dữ liệu sản phẩm, ứng dụng công nghệ thông tin trong quảng bá và tiêu thụ sản phẩm giúp sản phẩm OCOP từng bước thích ứng với xu hướng thương mại điện tử và yêu cầu của thị trường hiện đại.

Ngoài ra, Bộ tiêu chí mới cũng chú trọng đến yếu tố phát triển bền vững, khuyến khích các chủ thể sử dụng nguyên liệu địa phương, phát triển vùng nguyên liệu ổn định, ứng dụng khoa học công nghệ và bảo vệ môi trường trong quá trình sản xuất. Đây là định hướng phù hợp nhằm nâng cao giá trị sản phẩm OCOP gắn với phát triển kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn.

Về quy trình đánh giá, phân hạng sản phẩm cũng được quy định cụ thể, rõ trách nhiệm của từng cấp trong tổ chức đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP. Việc chuẩn hóa quy trình giúp nâng cao tính công khai, minh bạch, bảo đảm việc đánh giá sản phẩm khách quan và thống nhất giữa các địa phương.

Tuy nhiên, việc nâng cao tiêu chí cũng đặt ra nhiều khó khăn đối với các chủ thể OCOP, nhất là Hợp tác xã nhỏ, hộ sản xuất ở khu vực miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số khi điều kiện về vốn, công nghệ, nhân lực và năng lực quản trị còn hạn chế. Một số tiêu chí mới liên quan đến chuyển đổi số, tiêu chuẩn chất lượng hoặc hoàn thiện hồ sơ dữ liệu đòi hỏi chủ thể phải có sự đầu tư lớn cả về tài chính và nguồn nhân lực.

Do đó, để triển khai hiệu quả Bộ tiêu chí và quy trình đánh giá OCOP giai đoạn mới cần tăng cường công tác đào tạo, hướng dẫn chuyên môn, hỗ trợ chuyển đổi số, đầu tư cơ sở sản xuất và xây dựng vùng nguyên liệu cho các chủ thể OCOP. Đồng thời, có cơ chế hỗ trợ phù hợp đối với các chủ thể.

Bộ tiêu chí và quy trình đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP giai đoạn mới được đánh giá là phù hợp với yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới, góp phần nâng cao chất lượng, uy tín và giá trị sản phẩm OCOP, thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại và bền vững./.