Ngay từ đầu năm, UBND tỉnh đã tổ chức các cuộc họp với sở, ngành và địa phương để đánh giá kết quả thực hiện các Chương trình MTQG giai đoạn 2021-2025, đồng thời rà soát các nhiệm vụ, điều kiện cần thiết để triển khai giai đoạn 2026-2030. Tỉnh đã tập trung xây dựng và hoàn thiện hệ thống cơ chế, chính sách phục vụ triển khai chương trình. Nhiều văn bản quan trọng đã được ban hành như Kế hoạch thực hiện Chỉ thị của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo đối với công tác giảm nghèo bền vững đến năm 2030; phê duyệt danh sách xã, thôn vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2030; kế hoạch thực hiện công tác giảm nghèo bền vững năm 2026; phê duyệt phân nhóm xã thực hiện xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2026-2030. Cùng với đó, UBND tỉnh đã trình HĐND tỉnh xem xét ban hành nhiều nghị quyết quan trọng liên quan đến cơ chế hỗ trợ phát triển sản xuất, nguyên tắc phân bổ vốn, phân cấp quản lý nguồn lực và chính sách khuyến khích phát triển nông nghiệp để triển khai thực hiện Chương trình giai đoạn 2026-2030.

Thực hiện quy định tại điểm b, khoản 7, Điều 1 Nghị quyết số 257/2025/QH15 ngày 11/12/2025 của Quốc hội; tổng nguồn vốn ngân sách nhà nước năm 2025 kéo dài sang thực hiện năm 2026 của 03 Chương trình MTQG trên địa bàn tỉnh là trên 2.265 tỷ đồng. Trong đó, Chương trình phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi chiếm hơn 1.508 tỷ đồng; Chương trình giảm nghèo bền vững hơn 555 tỷ đồng và Chương trình xây dựng nông thôn mới gần 202 tỷ đồng. Tính đến hết tháng 5/2026, toàn tỉnh đã giải ngân trên 441 tỷ đồng, đạt 19,5% kế hoạch. Mặc dù tỷ lệ giải ngân chưa cao nhưng phần lớn các công trình, dự án hiện đang trong quá trình thi công, nghiệm thu hoặc hoàn thiện hồ sơ thanh toán. Khối lượng thực hiện thực tế lớn hơn giá trị đã giải ngân. Tỉnh cũng đang tiếp tục rà soát, điều chỉnh các nguồn vốn chuyển tiếp theo quy định mới của Quốc hội nhằm bảo đảm sử dụng hiệu quả nguồn lực đầu tư.

Sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã, toàn tỉnh có 35 xã nông thôn mới, trong đó có 01 xã đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao. Tuy nhiên, qua rà soát theo Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới giai đoạn 2026-2030, các xã này chưa đủ điều kiện để được công nhận theo tiêu chí mới. Nguyên nhân chủ yếu là do quy mô địa bàn sau sắp xếp lớn hơn nhiều so với trước đây, trong khi nhiều công trình hạ tầng được đầu tư từ giai đoạn trước đã xuống cấp, cần tiếp tục được đầu tư nâng cấp. Theo kết quả phân nhóm, toàn tỉnh có 3 xã nhóm 1, 13 xã nhóm 2 và 101 xã nhóm 3. Trên cơ sở đó, tỉnh xác định lộ trình xây dựng nông thôn mới phù hợp với điều kiện thực tế, phấn đấu trong năm 2026 có 12 xã được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới.

Sở Nông nghiệp và Môi trường kiểm tra, khảo sát thực trạng xây dựng nông thôn mới tại xã Sơn Thủy

Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) tiếp tục tạo dấu ấn tích cực trong phát triển kinh tế nông thôn. Đến nay, toàn tỉnh có 357 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên, gồm 338 sản phẩm đạt 3 sao, 16 sản phẩm đạt 4 sao và 3 sản phẩm đạt 5 sao cấp quốc gia. Các sản phẩm thuộc 231 chủ thể gồm hợp tác xã, doanh nghiệp, tổ hợp tác và hộ sản xuất kinh doanh. Hiện đã có 91 trong tổng số 124 xã, phường có sản phẩm OCOP, góp phần nâng cao giá trị nông sản địa phương, tạo việc làm và tăng thu nhập cho người dân.

Đến cuối năm 2025, tỷ lệ nghèo đa chiều của tỉnh còn 22,91%. Năm 2026, tỉnh phấn đấu giảm tỷ lệ hộ nghèo đa chiều từ 3,5% trở lên; các địa phương có tỷ lệ nghèo cao tiếp tục được ưu tiên nguồn lực để giảm nghèo nhanh và bền vững.

Trong lĩnh vực phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; toàn tỉnh hiện có 123/124 xã, phường thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, 87 xã khu vực III, 14 xã khu vực II, 22 xã khu vực I và 1.905 thôn đặc biệt khó khăn. Năm 2026, tỉnh đặt mục tiêu có 5 xã và 76 thôn thoát khỏi tình trạng đặc biệt khó khăn, góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho đồng bào các dân tộc.

Bên cạnh những kết quả đạt được, việc triển khai các Chương trình MTQG vẫn gặp nhiều khó khăn. Tiến độ giải ngân vốn còn chậm; việc điều chỉnh kế hoạch vốn sau sắp xếp đơn vị hành chính mất nhiều thời gian; công tác tổng hợp, báo cáo ở một số địa phương còn hạn chế. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ việc phải chuyển giao chủ đầu tư, điều chỉnh hồ sơ pháp lý của nhiều dự án sau sắp xếp đơn vị hành chính; kế hoạch vốn trung hạn và vốn năm 2026 chưa được giao.

Để khắc phục những tồn tại này, trong 06 tháng cuối năm, tỉnh sẽ tập trung hoàn thiện các cơ chế, chính sách; kiện toàn Ban Chỉ đạo các Chương trình MTQG; ban hành kế hoạch thực hiện Chương trình giai đoạn 2026-2030 và kế hoạch năm 2026. Đồng thời, các sở, ngành và địa phương sẽ tập trung tháo gỡ khó khăn trong giải ngân vốn, đẩy nhanh tiến độ các dự án đầu tư và nhiệm vụ sự nghiệp; triển khai điều tra, rà soát hộ nghèo; tổ chức đánh giá, xét công nhận các xã đạt chuẩn nông thôn mới; ưu tiên đầu tư hạ tầng thiết yếu và hỗ trợ phát triển sản xuất tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Cùng với đó, công tác kiểm tra, giám sát, đánh giá kết quả thực hiện Chương trình sẽ được tăng cường nhằm bảo đảm các mục tiêu, nhiệm vụ năm 2026 được hoàn thành đúng tiến độ.

Với sự chỉ đạo quyết liệt của tỉnh, sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, các ngành và sự đồng thuận của nhân dân, Tuyên Quang đang tập trung triển khai thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2030, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân./.