Thương hiệu chè bà cụ của trà Shan tuyết Phìn Hồ

“Bà cụ thương hiệu” của trà Shan tuyết Phìn Hồ

Nhắc đến chè Shan tuyết Phìn Hồ, nhiều người nhớ ngay đến hình ảnh cụ Triệu Mùi Nghính, năm nay đã 97 tuổi - người phụ nữ Dao đỏ có hình ảnh được chọn làm đại diện trên hộp chè OCOP 5 sao quốc gia của HTX Chế biến chè Phìn Hồ.

Gắn bó cả cuộc đời với cây chè cổ thụ, cụ Nghính hiện sở hữu gần 2ha chè Shan tuyết có tuổi đời lên tới 300 năm. Với kinh nghiệm tích lũy qua nhiều thế hệ, cụ chỉ cần chạm tay vào búp chè, ngửi hương hay cảm nhận nhiệt độ chảo gang là có thể biết mẻ chè đã đạt chuẩn hay chưa.

Từ bao đời nay, người Dao đỏ ở Phìn Hồ đã lưu giữ những bí quyết chế biến chè thủ công độc đáo để tạo nên thứ trà có sắc nước vàng sánh, vị chát dịu ngọt hậu cùng hương thơm đặc trưng của núi rừng. Nếu trước kia chè Shan tuyết chỉ là thức uống tiếp khách hay bán với giá trị thấp, thì nay cây chè đã thực sự trở thành “cây làm giàu” cho người dân địa phương.

Nhờ chè Shan tuyết, nhiều hộ gia đình có điều kiện mua sắm máy móc, trâu bò, xe máy, xây dựng nhà cửa khang trang, từng bước nâng cao đời sống. Thương hiệu trà Phìn Hồ cũng ngày càng được nhiều người biết đến trên thị trường trong và ngoài nước.

Hình ảnh nhà xưởng sản xuất của HTX chế biến chè Phìn Hồ

Xây dựng phát triển thương hiệu Trà Shan tuyết tại địa phương vươn xa

Cây chè Shan tuyết cổ thụ là "linh hồn" kinh tế của thôn Phìn Hồ. Năm 2008, hơn 50 hộ dân thành lập HTX chè Phìn Hồ sản xuất "Fìn Hò Trà" truyền thống. Giai đoạn 2008 - 2010, do quy mô nhỏ (30ha) và thiếu kinh nghiệm, doanh thu chỉ đạt 500 triệu đồng/năm.

Để nâng cao giá trị, HTX đã mở rộng liên kết thu mua với hơn 200 hộ dân xã Thông Nguyên, giúp cải thiện đời sống bà con và tạo việc làm cho 15 lao động. Đến năm 2017, nhờ chương trình giảm nghèo hỗ trợ, HTX đầu tư hơn 5 tỷ đồng xây dựng nhà xưởng 3.000 m2 và đổi mới công nghệ, nâng công suất chế biến từ 4 tấn lên 15 tấn chè tươi/ngày.

Theo ông Lý Thành Nhân, việc đổi mới dây chuyền và công nghệ sản xuất đã giúp chất lượng chè thành phẩm của HTX chế biến chè Phìn Hồ nâng lên rõ rệt. Cột mốc năm 2018 đánh dấu sự vươn tầm của thương hiệu "Fìn Hò trà" khi lần đầu tiên xuất khẩu thành công hơn 20 tấn chè khô sang Đài Loan. Định hướng sản xuất của HTX luôn gắn liền với tái cơ cấu ngành nông nghiệp, bảo vệ môi trường và phát triển bền vững. Bằng việc liên tục cải tiến quy trình nhằm tối ưu hóa năng suất, các sản phẩm của HTX ngày càng gia tăng giá trị và sức hút trên thị trường. Đặc biệt, nhờ kiên trì theo đuổi tiêu chuẩn hữu cơ, nâng cấp công nghệ và đẩy mạnh xúc tiến thương mại, hai sản phẩm Trà xanh (hộp 100g) và Hồng trà (hộp 100g) đã được Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chứng nhận đạt OCOP 5 sao cấp Quốc gia vào năm 2021. Đến năm 2024, hai sản phẩm này tiếp tục giữ vững danh hiệu 5 sao trong kỳ đánh giá lại. Đây là những sản phẩm đầu tiên của tỉnh Tuyên Quang đạt chuẩn OCOP 5 sao, trở thành niềm tự hào to lớn của đồng bào dân tộc Dao đỏ tại thôn Phìn Hồ.

Khẳng định vị thế trên thị trường trong nước và quốc tế

Hiện nay, HTX Chế biến chè Phìn Hồ đang phát triển mạnh các dòng sản phẩm cao cấp như Hồng trà, Bạch trà và Trà xanh với giá bán từ 2 đến 10 triệu đồng/kg. Các sản phẩm được sản xuất theo tiêu chuẩn Organic EU, đạt nhiều giải thưởng uy tín và ngày càng khẳng định vị thế trên thị trường.

Tại Cuộc thi Trà Shan tuyết tỉnh Tuyên Quang lần thứ nhất năm 2025, HTX xuất sắc giành 1 giải Nhất và 2 giải Nhì toàn tỉnh. Đây là minh chứng rõ nét cho chất lượng và uy tín thương hiệu trà Shan tuyết Phìn Hồ.

Không chỉ chú trọng chất lượng sản phẩm, HTX còn đặc biệt quan tâm đến xây dựng câu chuyện thương hiệu gắn với bản sắc văn hóa Dao đỏ. Mỗi gói trà đến tay người tiêu dùng không đơn thuần là một sản phẩm đồ uống mà còn mang theo câu chuyện về những cây chè Shan tuyết cổ thụ hàng trăm năm tuổi, về tập quán canh tác truyền thống và nét đẹp văn hóa của đồng bào vùng cao.

Từ năm 2019 đến nay, sản phẩm Fìn Hò Trà đã có mặt tại nhiều hệ thống siêu thị lớn như Winmart, Co.opmart cùng hàng trăm điểm bán trên toàn quốc. Đồng thời, thông qua các đơn vị xuất khẩu, sản phẩm đã chinh phục nhiều thị trường khó tính như Trung Quốc, Đài Loan, Nga và Đức.

Hơn một thập kỷ xây dựng và phát triển, thương hiệu trà Shan tuyết Phìn Hồ hôm nay đã khẳng định vị thế vững chắc trên thị trường. Thành công đó không chỉ góp phần nâng cao thu nhập cho người dân mà còn mở ra hướng phát triển kinh tế bền vững gắn với bảo tồn giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào Dao đỏ nơi vùng cao, góp phần sớm hoàn thành các mục tiêu của Chương trình xây dựng nông thôn mới tỉnh Tuyên Quang./.