Việc xây dựng và triển khai kịch bản nhằm cụ thể hóa chủ trương của Đảng, Nhà nước và của tỉnh về phát triển chính quyền số, kinh tế số, dữ liệu số và bảo đảm an toàn thông tin; đồng thời thực hiện các quy định tại Nghị định số 85/2016/NĐ-CP ngày 01/7/2016 của Chính phủ; Thông tư số 12/2022/TT-BTTTT ngày 12/8/2022 của Bộ Thông tin và Truyền thông; Quyết định số 1805/QĐ-BNNMT ngày 19/5/2026 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường; Quyết định số 665/QĐ-UBND ngày 31/3/2026 của UBND tỉnh Tuyên Quang và Văn bản số 1709/BKHCN-CĐSQG ngày 21/5/2025 của Bộ Khoa học và Công nghệ.

Trên cơ sở đó, Kịch bản quản lý sản phẩm OCOP được xây dựng với mục tiêu hình thành hệ thống quản lý thống nhất, đồng bộ, bảo đảm an toàn thông tin; từng bước số hóa toàn bộ quy trình quản lý, đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP; tạo nền tảng kết nối, chia sẻ dữ liệu với Trung tâm Giám sát, điều hành thông minh (IOC) của tỉnh, phục vụ hiệu quả công tác chỉ đạo, điều hành, góp phần thực hiện thành công mục tiêu về xây dựng nông thôn mới trong giai đoạn tới và thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn theo hướng hiện đại, bền vững.

Hình thành cơ sở dữ liệu OCOP đồng bộ, minh bạch

Tính đến nay Tuyên Quang có 357 sản phẩm được cấp giấy chứng nhận sản phẩm OCOP từ 3 sao trở lên, trong đó: có 338 sản phẩm 3 sao, 16 sản phẩm 4 sao và 03 sản phẩm 5 sao cấp quốc gia) của 231 chủ thể (trong đó: Hợp tác xã: 140 chủ thể; tổ hợp tác xã: 09 chủ thể; doanh nghiệp: 21 chủ thể; hộ sản xuất kinh doanh: 61 chủ thể), trên 91/124 xã, phường có sản phẩm OCOP. Sự phát triển mạnh mẽ này đặt ra yêu cầu phải đổi mới phương thức quản lý theo hướng hiện đại, đồng bộ và chính xác hơn.

Trưng bày, giới thiệu các sản phẩm OCOP tiêu biểu của tỉnh tại Triển lãm thành tựu phát triển kinh tế - xã hội tổ chức tại Hà Nội (Nguồn ảnh: Internet)

Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn, Văn phòng Điều phối Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới tỉnh đã xây dựng kịch bản quản lý sản phẩm OCOP với trọng tâm là xây dựng phần mềm quản lý sản phẩm OCOP và số hóa toàn bộ quy trình quản lý

Hệ thống sẽ hình thành cơ sở dữ liệu tập trung, lưu trữ đầy đủ thông tin về chủ thể sản xuất, sản phẩm OCOP, hạng sao, thời hạn chứng nhận, vùng nguyên liệu, sản lượng, tiêu chuẩn sản xuất, kết quả đánh giá, các chính sách hỗ trợ đã được hưởng và tình trạng hoạt động của từng sản phẩm. Việc chuẩn hóa dữ liệu sẽ tạo nền tảng quan trọng để nâng cao tính chính xác, thống nhất trong quản lý, thay thế phương thức tổng hợp thủ công trước đây.

Đưa sản phẩm OCOP lên bản đồ số

Một trong những điểm nổi bật của hệ thống là xây dựng bản đồ số OCOP trên địa bàn tỉnh. Các cơ sở sản xuất, vùng nguyên liệu, điểm giới thiệu và bán sản phẩm sẽ được định vị trên nền tảng số, hiển thị trực quan theo địa phương, nhóm ngành hàng, hạng sao hoặc chủ thể sản xuất.

Thông qua bản đồ số, người dân, doanh nghiệp, nhà đầu tư và du khách có thể dễ dàng tra cứu thông tin sản phẩm, tìm kiếm địa chỉ sản xuất, điểm bán hàng và truy xuất nguồn gốc thông qua mã QR. Đây không chỉ là công cụ quản lý mà còn là giải pháp quảng bá hiệu quả, góp phần nâng cao giá trị thương hiệu và khả năng tiếp cận thị trường của sản phẩm OCOP Tuyên Quang.

Tăng cường quản lý thông minh, cảnh báo tự động

Khác với phương thức quản lý truyền thống, hệ thống quản lý OCOP sẽ được tích hợp các chức năng phân tích và cảnh báo dữ liệu theo thời gian thực.

Hệ thống có khả năng tự động theo dõi thời hạn hiệu lực chứng nhận của từng sản phẩm, cảnh báo sản phẩm sắp hết hạn, hết hạn, được nâng hạng hoặc bị thu hồi chứng nhận; đồng thời theo dõi việc cập nhật thông tin định kỳ của các chủ thể, cảnh báo các trường hợp hồ sơ thiếu dữ liệu hoặc có biến động về quy mô sản xuất, vùng nguyên liệu, sản lượng và các thông tin quan trọng khác.

Việc ứng dụng công nghệ số sẽ giúp cơ quan quản lý kịp thời nắm bắt diễn biến phát triển sản phẩm OCOP, hỗ trợ phân tích, dự báo và xây dựng chính sách phát triển phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương, từng nhóm ngành hàng.

Số hóa toàn bộ quy trình nộp hồ sơ đánh giá, phân hạng sản phẩm

Một nội dung quan trọng của kịch bản là xây dựng phần mềm tiếp nhận và xử lý hồ sơ đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP theo hình thức trực tuyến.

Theo đó, các doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ hợp tác và hộ sản xuất có thể đăng ký tài khoản, kê khai thông tin và nộp hồ sơ điện tử trên hệ thống. Cơ quan chuyên môn và Hội đồng đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP thực hiện tiếp nhận, kiểm tra, thẩm định hồ sơ, tổ chức đánh giá thực tế và cập nhật kết quả trên phần mềm.

Việc số hóa quy trình nộp hồ sơ đánh giá, phân hạng sẽ góp phần rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, nâng cao tính công khai, minh bạch, giảm sai sót trong quá trình thực hiện thủ tục và tạo điều kiện thuận lợi cho các chủ thể OCOP tham gia đánh giá.

Nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước

Thông qua các biểu đồ trực quan và hệ thống báo cáo tự động, cơ quan quản lý có thể theo dõi đầy đủ số lượng sản phẩm, tình trạng hoạt động, quy mô vùng nguyên liệu, sản lượng, mức độ hỗ trợ cũng như nhu cầu phát triển của từng chủ thể.

Dữ liệu được số hóa và quản lý tập trung sẽ tạo điều kiện để xây dựng chính sách hỗ trợ đúng đối tượng, đúng nhu cầu, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực đầu tư. Đồng thời, hệ thống sẽ kết nối, chia sẻ dữ liệu với Trung tâm Giám sát, điều hành thông minh (IOC) của tỉnh, phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành trên môi trường số, góp phần xây dựng nền hành chính hiện đại, minh bạch và hiệu quả.

Mở rộng cơ hội cho các chủ thể OCOP

Việc tham gia hệ thống quản lý số mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho các doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ sản xuất. Các chủ thể có thể chủ động cập nhật thông tin, quản lý hồ sơ, quảng bá sản phẩm trên môi trường số, kết nối với khách hàng và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Thông qua cơ sở dữ liệu tập trung, bản đồ số và hệ thống truy xuất nguồn gốc, sản phẩm OCOP của Tuyên Quang sẽ từng bước nâng cao năng lực cạnh tranh, đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế số và xu hướng tiêu dùng hiện đại.

Hướng tới xây dựng hệ sinh thái OCOP số toàn diện

Theo lộ trình, năm 2026 tỉnh Tuyên Quang sẽ tập trung xây dựng phần mềm, chuẩn hóa dữ liệu, hoàn thiện bản đồ số, kết nối với IOC và tổ chức tập huấn, hướng dẫn vận hành hệ thống. Từ năm 2027, hệ thống sẽ được khai thác ổn định, tiếp tục nâng cấp, bổ sung các tính năng mới đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Việc xây dựng hệ thống quản lý sản phẩm OCOP trên nền tảng số không chỉ là giải pháp hiện đại hóa công tác quản lý nhà nước mà còn tạo động lực mới thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực nông nghiệp và phát triển nông thôn. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm hình thành hệ sinh thái OCOP số đồng bộ, nâng cao giá trị sản phẩm đặc trưng của địa phương, thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn, góp phần thực hiện hiệu quả các Chương trình mục tiêu quốc gia trên địa bàn tỉnh./.