Để Chương trình ngày càng phát huy hiệu quả, bền vững, đi vào chiều sâu, UBND tỉnh đã chủ động xây dựng kế hoạch kiểm tra, đánh giá Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021-2025 và năm 2023 trên địa bàn tỉnh với yêu cầu: Công tác kiểm tra, đánh giá phải tiến hành thường xuyên, nghiêm túc, đúng quy định, đảm bảo hiệu quả, thiết thực, tránh hình thức. Nội dung kiểm tra phải bám sát vào định hướng chỉ đạo, mục tiêu, nhiệm vụ, kế hoạch thực hiện Chương trình của tỉnh. Đánh giá rõ kết quả, tiến độ thực hiện Chương trình ở huyện, xã; chỉ rõ những ưu điểm, tồn tại, hạn chế…qua đó định hướng các nội dung, nhiệm vụ để thực hiện có hiệu quả Chương trình; Có sự phối hợp chặt chẽ giữa các sở, ban, ngành, cơ quan, đơn vị là thành viên Ban Chỉ đạo các Chương trình mục tiêu quốc gia tỉnh có liên quan để công tác kiểm tra, đánh giá Chương trình có hiệu quả nhằm kịp thời hướng dẫn, giúp các cơ quan thành viên Ban Chỉ đạo các Chương trình mục tiêu quốc gia tỉnh và các địa phương thực hiện tốt nhiệm vụ theo kế hoạch đề ra; Phát huy vai trò chủ động trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền và các tổ chức chính trị - xã hội các cấp và sự đồng thuận của người dân trong tổ chức thực hiện Chương trình.

Nội dung kiểm tra, giám sát sẽ tập trung vào một số nội dung cụ thể bao gồm: Việc triển khai thực hiện các văn bản quản lý chỉ đạo, điều hành chương trình của cấp trên; tổ chức thực hiện chương trình; lập kế hoạch thực hiện giai đoạn 5 năm và kế hoạch hằng năm; thực hiện và điều chỉnh kế hoạch triển khai chương trình; truyền thông, tăng cường năng lực quản lý chương trình, dự án thành phần… Tiến độ, mức độ, kết quả thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ; khối lượng thực hiện các nội dung, hoạt động thuộc chương trình; Theo dõi, kiểm tra tình hình thực hiện kế hoạch vốn đầu tư, dự toán ngân sách nhà nước: Huy động, sử dụng vốn thực hiện chương trình, dự án thành phần; tình hình sử dụng vốn ngân sách nhà nước trong thực hiện các dự án đầu tư, nội dung, hoạt động thuộc chương trình, dự án thành phần (giải ngân, thanh toán, quyết toán, nợ đọng vốn xây dựng cơ bản (nếu có)); Theo dõi, kiểm tra năng lực tổ chức thực hiện, việc chấp hành quy định về quản lý chương trình, quản lý đầu tư, biện pháp xử lý các vấn đề vi phạm đã được cơ quan có thẩm quyền phát hiện (nếu có) của chủ dự án thành phần, cơ quan chủ quản chương trình; Theo dõi, kiểm tra việc chấp hành chế độ giám sát, đánh giá chương trình của chủ dự án thành phần, cơ quan chủ quản chương trình.

Kế hoạch cũng quy định nội dung đánh giá chương trình hàng năm, giữa kỳ, đánh giá kết thúc chương trình cụ thể như: Đánh giá hằng năm là kết quả xây dựng chính sách quản lý, tổ chức thực hiện chương trình; công tác phối hợp trong quản lý, tổ chức thực hiện; hoạt động truyền thông, thông tin và theo dõi, giám sát, đánh giá chương trình; công tác chấp hành chế độ giám sát của cơ quan dân cử; Tình hình huy động, phân bổ và sử dụng nguồn vốn; Mức độ đạt được kết quả thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ so với kế hoạch hằng năm, giai đoạn 5 năm được cấp có thẩm quyền giao; Tồn tại, vướng mắc phát sinh và nguyên nhân; Phương hướng, giải pháp thực hiện năm tiếp theo…

Như vậy việc kiểm tra, đánh giá chương trình trong giai đoạn 2021-2025, sẽ diễn ra liên tục hằng năm và giữa kỳ, đánh giá kết thúc và đánh giá tác động của chương trình nhằm giúp phát huy hiệu quả, bền vững, đi vào chiều sâu của Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới. Song song với nó vẫn tiếp tục xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch củng cố, hoàn thiện tiêu chí theo Bộ tiêu chí xã nông thôn mới, xã nông thôn mới nâng cao, xã nông thôn mới kiểu mẫu giai đoạn 2021-2025. Đến hết năm 2021 toàn tỉnh có 54/122 xã đạt chuẩn xã nông thôn mới (chiếm 44,2%); 08 xã đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao; 01 xã đạt chuẩn nông thôn mới kiểu mẫu. Đang thẩm định, xét công nhận năm 2022 toàn tỉnh có thêm 08 xã đạt chuẩn xã nông thôn mới. Lũy kế đến hết năm 2022 toàn tỉnh dự kiến có 62/122 xã đạt chuẩn xã nông thôn mới (chiếm 50,82%); 08 xã đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao; 01 xã đạt chuẩn nông thôn mới kiểu mẫu. Đến nay thành phố Tuyên Quang đã hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới theo Quyết định số 320/QĐ-TTg ngày 08/3/2022 của Thủ tướng Chính phủ.

Mục tiêu cụ thể trong năm 2023, toàn tỉnh phấn đấu có thêm 12 xã đạt chuẩn nông thôn mới, (Xã Khau Tinh huyện Na Hang; xã Ngọc Hội, huyện Chiêm Hóa; xã Minh Hương, Hùng Đức, Thành Long, huyện Hàm Yên; xã Xuân Vân, Chiêu Yên huyện Yên Sơn; xã Phú Lương, Tam Đa, Phúc Ứng, Kháng Nhật, Văn Phú, huyện Sơn Dương); 09 xã đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao, (Xã Yên Nguyên, huyện Chiêm Hóa; xã Kim Quan, huyện Yên Sơn; xã Hồng Lạc và Ninh Lai huyện Sơn Dương; xã Kim Phú, thành phố Tuyên Quang, xã Thượng Lâm huyện Lâm Bình; xã Hồng Thái huyện Na Hang; xã Đức Ninh huyện Hàm Yên; xã Phúc Ninh huyện Yên Sơn); 04 xã đạt chuẩn nông thôn mới kiểu mẫu (Vinh Quang, huyện Chiêm Hoá, xã Bình Xa huyện Hàm Yên, xã Tràng Đà, thành phố Tuyên Quang, xã Mỹ Bằng, huyện Yên Sơn).

Đoàn Giám sát Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Tuyên Quang tổ chức giám sát đối với xã Tân Long, huyện Yên Sơn, tỉnh Tuyên Quang

Mục tiêu cụ thể đến năm 2025 toàn tỉnh phấn đấu có 95/122 xã hoàn thành đạt chuẩn nông thôn mới, đạt 77,8%, có thêm ít nhất 30 xã đạt chuẩn nông thôn mới; trên 30% xã đạt chuẩn xã nông thôn mới nâng cao và 10% số xã đạt chuẩn xã nông thôn mới kiểu mẫu trong tổng số xã đạt chuẩn nông thôn mới; nâng số tiêu chí bình quân chung toàn tỉnh 17 tiêu chí/xã. Đến năm 2025 có thêm huyện Hàm Yên, huyện Sơn Dương được công nhận hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới nâng tổng số đơn vị cấp huyện hoàn thành nhiệm vụ đạt chuẩn xây dựng nông thôn mới lên 3/7 đơn vị.

Năm 2021, Văn phòng Điều phối nông thôn mới tỉnh đã tổ chức kiểm tra việc sử dụng vốn hỗ trợ đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng đối với các hợp tác xã nông nghiệp năm 2020-2021, tại 05 huyện (10 hợp tác xã). Năm 2022 tổ chức 07 cuộc kiểm tra đánh giá tình hình thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới tại 21 xã thực hiện xây dựng nông thôn mới. Trong năm 2023, Văn phòng Điều phối nông thôn mới tỉnh phối hợp với Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Tuyên Quang tổ chức giám sát đối với các xã đạt chuẩn nông thôn mới năm 2021 trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang gồm các xã: Tân An, Kiên Đài huyện Chiêm Hóa;  xã Tân Thành, Thái Sơn huyện Hàm Yên; Tân Long, Phú Thịnh  huyện Yên Sơn; các xã Hợp Thành, Tú Thịnh huyện Sơn Dương. Những năm tiếp theo thực hiện công tác kiểm tra theo kế hoạch, còn công tác đánh giá thì thực hiện hằng năm; đánh giá giữa kỳ, đánh giá kết thúc giai đoạn 5 năm, đánh giá tác động; đánh giá đột xuất theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền.

Qua công tác kiểm tra, đánh giá sẽ đánh giá khách quan tiến độ, kết quả thực hiện nhiệm vụ, kịp thời phát hiện những khó khăn, vướng mắc, tồn tại trong quá trình tổ chức thực hiện để có những biện pháp chỉ đạo, hướng dẫn, chấn chỉnh, xử lý, khắc phục, tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc, thiếu sót, tồn tại trong quá trình thực hiện Chương trình; đề ra những giải pháp chủ yếu, trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị, địa phương, tổ chức, cá nhân liên quan trong việc tổ chức thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới hằng năm và giai đoạn 2021-2025./.