Quang cảnh kỳ họp thứ tư, HĐND tỉnh Tuyên Quang khoá XX, nhiệm kỳ 2026-2031 (Nguồn ảnh:Tuyên Quang Online)

Điểm mới của cơ chế phân cấp trong giai đoạn 2026 - 2030

Một trong những điểm mới đáng chú ý của Nghị quyết là tăng cường phân cấp cho chính quyền cấp xã trong quyết định phân bổ và điều chỉnh kế hoạch đầu tư công thuộc các Chương trình mục tiêu quốc gia. Nếu như trước đây, việc điều chỉnh kế hoạch vốn giữa các dự án thường phải thực hiện qua nhiều cấp, mất nhiều thời gian hoàn thiện thủ tục, thì với cơ chế mới, Hội đồng nhân dân cấp xã được quyết định phân bổ và điều chỉnh kế hoạch vốn đối với các dự án thuộc phạm vi quản lý, bảo đảm không làm thay đổi tổng mức vốn đã được giao của từng Chương trình mục tiêu quốc gia.

Việc phân cấp này thể hiện rõ chủ trương đẩy mạnh phân quyền, gắn quyền hạn với trách nhiệm của chính quyền cơ sở. Khi được giao quyền chủ động hơn trong quản lý nguồn vốn đầu tư công, cấp xã có điều kiện xử lý kịp thời những khó khăn phát sinh trong quá trình triển khai dự án, hạn chế tình trạng phải chờ xin ý kiến nhiều cấp, qua đó rút ngắn thời gian thực hiện và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công.

Phân cấp tạo động lực đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư công

Một trong những kỳ vọng lớn nhất từ cơ chế phân cấp mới là góp phần đẩy nhanh tiến độ giải ngân nguồn vốn đầu tư công thuộc các Chương trình mục tiêu quốc gia. Thực tế những năm qua cho thấy, bên cạnh những kết quả đạt được, tiến độ giải ngân ở một số địa phương còn chậm do quá trình điều chỉnh kế hoạch vốn, bổ sung danh mục dự án hoặc xử lý các phát sinh trong quá trình thực hiện phải thực hiện qua nhiều cấp, làm kéo dài thời gian hoàn thiện thủ tục.

Theo Nghị quyết, Hội đồng nhân dân cấp xã được quyết định phân bổ và điều chỉnh kế hoạch đầu tư công trung hạn, hằng năm đối với các dự án thuộc phạm vi quản lý, trên cơ sở không làm thay đổi tổng mức vốn đã được cấp có thẩm quyền giao. Quy định này sẽ rút ngắn quy trình xử lý công việc, giúp địa phương chủ động điều chỉnh nguồn vốn giữa các dự án khi có nhu cầu thực tế, hạn chế tình trạng vốn chờ công trình hoặc công trình chờ vốn. Khi những vướng mắc trong quá trình thực hiện được xử lý ngay từ cơ sở, các chủ đầu tư có điều kiện đẩy nhanh tiến độ thi công, hoàn thiện hồ sơ thanh toán, nghiệm thu và giải ngân theo đúng kế hoạch. Điều này không chỉ nâng cao hiệu quả sử dụng vốn ngân sách nhà nước mà còn góp phần hoàn thành mục tiêu giải ngân vốn đầu tư công hằng năm, tránh tình trạng vốn phải kéo dài sang năm sau hoặc phải điều chuyển sang địa phương khác.

Góp phần thực hiện hiệu quả các mục tiêu xây dựng nông thôn mới

Phần lớn các dự án thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia đều hướng tới đầu tư hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội ở khu vực nông thôn. Khi chính quyền cấp xã được chủ động hơn trong việc phân bổ và điều chỉnh kế hoạch vốn, các công trình có thể được triển khai phù hợp với nhu cầu thực tiễn của từng địa phương, nhất là những công trình cấp bách, có tác động trực tiếp đến đời sống người dân và phát triển sản xuất. Đặc biệt, đối với các xã vùng cao, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, cơ chế phân cấp sẽ giúp địa phương linh hoạt hơn trong điều hành nguồn lực, chủ động ưu tiên vốn cho những công trình phục vụ phát triển sản xuất, bảo đảm dân sinh hoặc khắc phục hậu quả thiên tai.

Có thể khẳng định, việc phân cấp thẩm quyền không chỉ là đổi mới về phương thức quản lý đầu tư công mà còn là giải pháp tạo động lực để phát huy tính chủ động, sáng tạo của chính quyền cơ sở. Khi nguồn vốn được sử dụng linh hoạt, đúng thời điểm và đúng nhu cầu thực tiễn, hiệu quả đầu tư sẽ được nâng lên, qua đó góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội và mục tiêu xây dựng nông thôn mới trên địa bàn tỉnh trong giai đoạn 2026 - 2030./.