Ông Trần Xuân Thư đang trao đổi kinh nghiệm nuôi ong lấy mật

Ông Thư cho biết, năm 1986, khi rời quân ngũ về địa phương tại thôn Phúc Lộc A, xã An Khang, thị xã Hà Tuyên (nay là thành phố Tuyên Quang), ông chỉ có hai bàn tay trắng. Hoàn cảnh gia đình khi đó rất khó khăn, đi lại vất vả. Với tinh thần của cựu chiến binh, ông không từ một công việc gì, bươn trải đủ nghề. Trong những ngày lăn lộn với cuộc sống ông xin được vào làm việc ở Công ty Ong Hà Tuyên. Đến năm 1990, khi Công ty Ong giải thể, ông đã dồn toàn bộ vốn liếng của gia đình và vay mượn thêm để mua số ong thanh lý của công ty.

Ngày đó kinh nghiệm còn hạn chế nên ông gặp không ít khó khăn. Đến năm 1994 tạo dựng được 50 đàn ong, nhưng nguồn hoa, thức ăn tại địa phương hạn chế nên ông phải mang ong lên Mộc Châu (Sơn La) để tìm nguồn hoa. Nhưng do không nắm rõ thời điểm hoa nở rộ, khi đưa đàn ong lên đến nơi thì chỉ còn lác đác một vài nơi còn hoa. Đàn ong bị đói, quay sang cướp mật của nhau. Lúc đi là 50 đàn, lúc về chỉ còn được một nửa.

Nghĩ có vẻ đơn giản nhưng nuôi ong rất khó, qua lần thất bại ông nghiệm ra điều “phải am hiểu được thời tiết, nắm bắt được đặc điểm khí hậu, quy luật trưởng thành của cây, phải liên hệ được với các nhà vườn trồng cây an toàn, để ong không bị nhiễm bệnh, giúp chất lượng mật đạt được như mong muốn và đặc biệt phải thấu hiểu được bản chất của con ong, sống với nó như bạn thì mới nuôi nó được”.

Sau hơn 3 năm vật lộn với đàn ong, đến năm 1997 ông Thư mới bắt đầu thu lãi từ nuôi ong, ổn định với số lượng 100 đàn. Đến cuối năm 2005 số lượng đàn của gia đình ông đã tăng lên 500 đàn. Để nâng cao năng suất cho đàn ong, ông cùng các thành viên trong gia đình tìm ra cách lai tạo giữa giống ong vàng của miền Bắc với giống ong Ý của miền Nam, tạo thành giống ong lai, vừa cho lượng mật cao, vừa chống chọi được với cái lạnh của miền Bắc. Bên cạnh đó, gia đình ông chủ động di chuyển đàn ong đi đón những mùa hoa ở cả các tỉnh miền Nam để tăng số vụ thu hoạch trong năm. Cứ vào đầu tháng 12 hàng năm là phải di chuyển đàn ong vào tỉnh Bình Phước đón hoa điều, tháng 2 lên tỉnh Gia Lai hưởng hoa cà phê, tháng 3 quay về tỉnh Bắc Giang đón vụ hoa vải, sau đó chuyển về đón hoa nhãn tại tỉnh Hưng Yên, tháng 7 chuyển ong lên tỉnh Sơn La đón vụ hoa càng cua, tháng 10, 11 về tỉnh Hà Giang có hoa bạc hà. Việc di chuyển ong phải làm trong đêm, vì thời gian này là đàn ong về tổ ngủ, có như thế ong mới không bị phân tán đàn và bị chết do thay đổi khí hậu. Cứ như thế đàn ong cho mật liên tục, mỗi năm có đến 4 vụ thu hoạch mật. 

 Có được kinh nghiệm và giống ong tốt, ong khỏe lại cho năng suất cao, gia đình ông không ngần ngại truyền thụ kinh nghiệm và hỗ trợ con giống cho bà con trong vùng cùng phát triển nuôi ong. Đến năm 2013 có trên 20 hộ trong thôn, xã đã nuôi ong, tổng số đàn trên 5.000 đàn, với sản lượng mật ong hơn 100 tấn/năm, riêng gia đình ông Thư có 1.700 đàn. Cũng thời điểm này ông Thư cùng các gia đình nuôi ong thành lập Hợp tác xã (HTX) nuôi ong Phong Thổ do con trai ông là anh Trần Xuân Phong làm Chủ nhiệm.

Đến nay, Hợp tác xã chăn nuôi ong Phong Thổ có 25 thành viên tham gia, tổng số đàn ong trên 4.000 đàn. HTX đã được đăng ký nhãn hiệu hàng hóa cho sản phẩm mật ong Phong Thổ tại Cục Sở hữu trí tuệ; đăng ký cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm tại Chi cục quản lý chất lượng nông lâm sản và thủy sản. Do đó, đã nâng cao được giá trị sản phẩm, mở rộng thị trường. Hiện tại HTX đã ký hợp đồng tiêu thụ sản phẩm mật ong với Công ty Ong Đắc Lắk, với hệ thống siêu thị và một số cửa hàng thực phẩm an toàn trong và ngoài tỉnh.

Để phát triển bền vững, đảm bảo chất lượng đầu ra, tạo thương hiệu uy tín trên thị trường, thời gian qua Hợp tác xã đã thực hiện chăn nuôi ong theo tiêu chuẩn VietGAP. Đầu tư xây dựng xưởng chế biến thức ăn, từ đó chủ động nguồn thức ăn đảm bảo cho ong để sinh trưởng và phát triển theo đúng tiêu chuẩn.

Xưởng chế biến thức ăn cho ong của Hợp tác xã chăn nuôi ong Phong Thổ

Hợp tác xã nuôi ong Phong Thổ cũng đã đầu tư xây dựng nhà giới thiệu, bán sản phẩm, nhà máy chế biến mật ong xuất khẩu và đang triển khai mua sắm thiết bị máy móc. Khi đi vào hoạt động, nhà máy có công suất 1.000 tấn/năm, đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng cũng như xuất khẩu ra nước ngoài.

Trong quá trình hình thành và phát triển của Hợp tác xã chăn nuôi ong Phong Thổ luôn có bóng dáng, công sức, kinh nghiệm của ông Trần Xuân Thư. Thời gian tới với quyết tâm, nhiệt huyết của tuổi trẻ và đằng sau là sự cố vấn đặc biệt của người cha - người cựu chiến binh, anh Trần Xuân Phong sẽ chèo lái cùng các thành viên trong HTX đưa con thuyền “Ong Phong Thổ” phát triển hơn nữa, đóng góp vào phong trào xây dựng nông thôn mới ở địa phương./.