Đoàn khảo sát số 23 làm việc với Văn phòng Điều phối Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới tỉnh

Dự buổi làm việc có đồng chí Hà Quang Giai, Ủy viên Thường trực, Trưởng Ban Dân tộc Hội đồng nhân dân tỉnh; các đồng chí thành viên Đoàn khảo sát số 23 theo Quyết định số 23/QĐ-HĐND ngày 25/4/2024 của Thường trực Hội đồng nhân dân tỉnh; lãnh đạo Văn phòng Điều phối nông thôn mới tỉnh; Trưởng các Bộ phận nghiệp vụ và các công chức chuyên trách thuộc Văn phòng Điều phối nông thôn mới tỉnh.

Để thực hiện hoàn thành Kế hoạch xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021- 2025 trên địa bàn tỉnh, bên cạnh việc hoàn thiện, phấn đấu có thêm các xã về đích nông thôn mới thì việc duy trì, củng cố và nâng cao chất lượng tiêu chí tại các xã đã đạt chuẩn cũng được các cấp quan tâm, chỉ đạo thực hiện. Tại các kế hoạch thực hiện Chương trình hàng năm của tỉnh, việc thực hiện duy trì, củng cố, giữ vững và nâng cao chất lượng các tiêu chí tại các xã đã đạt chuẩn luôn được xác định là một trong những nội dung quan trọng để tổ chức thực hiện.

Bám sát tinh thần chỉ đạo của Ủy ban nhân dân tỉnh, Ban Chỉ đạo các Chương trình mục tiêu quốc gia tỉnh, căn cứ vào Kế hoạch thực hiện Chương trình xây dựng nông thôn mới của tỉnh giai đoạn 2021-2025 và hàng năm, các huyện, thành phố đã thực hiện rà soát và xây dựng kế hoạch thực hiện các nội dung, nhiệm vụ cụ thể trong việc duy trì, củng cố và nâng cao chất lượng các tiêu chí đảm bảo hoàn thành mục tiêu được giao.

Đến tháng 4/2024, toàn tỉnh có 74/122 xã hoàn thành 19/19 tiêu chí xã nông thôn mới (chiếm 60,65%). Ủy ban nhân dân tỉnh đã có quyết định công nhận 62 xã đạt chuẩn nông thôn mới, 08 xã đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao; 01 xã đạt chuẩn nông thôn mới kiểu mẫu. Tiêu chí xây dựng nông thôn mới đạt bình quân đạt 15,67 tiêu chí/xã. Thành phố Tuyên Quang đã hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới theo Quyết định số 1666/QĐ-TTg ngày 05/10/2021 của Thủ tướng Chính phủ. Mục tiêu đến năm 2025 sẽ có thêm huyện Hàm Yên và huyện Sơn Dương hoàn thành xây dựng huyện đạt chuẩn nông thôn mới.

Tuy nhiên, kết quả xây dựng nông thôn mới tại một số địa phương chưa thực sự bền vững, việc duy trì, giữ vững và nâng cao chất lượng tiêu chí đã đạt chuẩn còn hạn chế. Trong 62 xã đã được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới, có 38 xã duy trì, giữ vững, nâng cao chất lượng các tiêu chí nông thôn mới; 24 xã không duy trì được 19/19 tiêu chí (huyện Lâm Bình 02 xã; huyện Na Hang 03 xã; huyện Chiêm Hóa 06 xã; huyện Hàm Yên 08 xã; huyện Yên Sơn 04 xã và thành phố Tuyên Quang 01 xã).

Mặt khác, nguồn ngân sách đầu tư kết cấu hạ tầng ở các xã khó khăn, vùng sâu, vùng xa còn hạn chế; đời sống người dân, nhất là ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số ở vùng sâu, vùng xa còn nhiều khó khăn, tỷ lệ nghèo đa chiều còn cao... Một số địa phương ưu tiên chú trọng đầu tư hạ tầng, chưa quan tâm đúng mức tới phát triển sản xuất, kinh doanh để nâng cao thu nhập bền vững cho người dân. Các tiêu chí theo các Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới giai đoạn 2021-2025 cao hơn nhiều so với các tiêu chí theo các Bộ tiêu chí của giai đoạn trước. Giai đoạn 2023-2025 để hoàn thành đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao, nông thôn mới kiểu mẫu, các xã đã đạt chuẩn theo Bộ tiêu chí của giai đoạn trước cần phải đạt chuẩn theo các tiêu chí quy định của giai đoạn 2021-2025. Đồng thời, sau thời gian đạt chuẩn, nhiều tiêu chí khó khăn trong việc duy trì và cần phải củng cố, như: Giao thông, Trường học, Y tế, Môi trường, Thu nhập, Nghèo đa chiều...

Cơ chế, chính sách hỗ trợ thực hiện Chương trình nông thôn mới được ban hành khá nhiều nhưng nguồn lực hạn chế, chỉ tập trung các xã trong lộ trình về đích nông thôn mới; tỷ lệ hỗ trợ từ ngân sách tỉnh còn hạn chế, khó khăn trong cân đối nguồn vốn đối ứng. Đối với xã đã về đích nông thôn mới, định mức phân bổ vốn đầu tư phát triển còn khá thấp chưa đảm bảo yêu cầu đầu tư nâng chuẩn và duy trì tính bền vững các tiêu chí; công tác khảo sát thực tế trước khi đầu tư chưa được quan tâm đúng mức; thiếu kiểm tra, giám sát. Đa số các công trình cấp nước sạch được đầu tư và quản lý theo Chương trình nông thôn mới quy mô nhỏ, mô hình quản lý chưa phát huy hiệu quả...

Để đạt mục tiêu có thêm 02 huyện (Hàm Yên, Sơn Dương) được công nhận huyện nông thôn mới, có thêm 21 xã đạt chuẩn nông thôn mới, 30% xã đạt chuẩn “xã nông thôn mới nâng cao”; 10% xã đạt chuẩn “Xã nông thôn mới kiểu mẫu đề ra đến năm 2025. Văn phòng Điều phối nông thôn mới tỉnh cũng đã đề xuất một số giải pháp với Đoàn khảo sát số 23 trong việc duy trì, giữ vững và nâng cao chất lượng các tiêu chí của xã đã đạt chuẩn nông thôn mới như: hỗ trợ thêm nguồn vốn cho các xã đăng ký về đích nông thôn mới trong năm 2024-2025, xã thuộc huyện trong lộ trình xây dựng huyện nông thôn mới; bổ sung nguồn lực hỗ trợ các địa phương đầu tư sửa chữa, nâng cấp một số công trình giao thông, nhà văn hóa, trạm y tế… đã xuống cấp theo thời gian để hoàn thiện các tiêu chí đối với các xã đã được công nhận đạt chuẩn xã nông thôn mới.

Đoàn khảo sát số 23 ghi nhận những kiến nghị và đề xuất giải pháp trong việc duy trì, giữ vững và nâng cao chất lượng các tiêu chí của xã đã đạt chuẩn nông thôn mới của Văn phòng Điều phối nông thôn mới tỉnh. Đồng thời đề nghị Văn phòng Điều phối nông thôn mới tỉnh bổ sung số liệu và báo cáo rõ về nguồn vốn lồng ghép các Chương trình mục tiêu quốc gia và các nguồn vốn hợp pháp khác; rà soát lại các tiêu chí chưa đạt chuẩn ở các xã đã đạt chuẩn nông thôn mới trên địa bàn tỉnh. Phối hợp với UBND huyện, thành phố chỉ đạo UBND các xã tiếp tục tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến chủ trương, chính sách, pháp luật của Đảng và nhà nước để nâng cao nhận thức cho nhân dân, tiếp tục khơi dậy phát huy tinh thần xây dựng nông thôn mới, tạo điều kiện thuận lợi cho nhân dân tiếp cận với các chương trình, chính sách để phát triển kinh tế, tạo việc làm, nâng cao đời sống, đảm bảo an sinh xã hội, đảm bảo quốc phòng - an ninh trên địa bàn xã; thường xuyên rà soát các tiêu chí đã đạt chuẩn nông thôn mới, xây dựng kế hoạch chi tiết, cụ thể, có lộ trình, giải pháp duy trì, nâng cao, giữ vững các tiêu chí đã đạt chuẩn, nhất là các tiêu chí chưa giữ vững chuẩn so với các Bộ tiêu chí mới; khắc phục tình trạng xã đạt chuẩn nông thôn mới, nông thôn mới nâng cao nhưng còn nhiều tiêu chí thiếu chuẩn, chưa đảm bảo quy định; tăng cường kiểm tra, giám sát việc tổ chức thực hiện ở cơ sở./.