Thực hiện Chương trình chuyên đề mỗi xã một sản phẩm (OCOP), tính đến hết năm 2022, trên địa bàn tỉnh có 191 sản phẩm OCOP được công nhận đạt từ 3 sao trở lên, trong đó: 149 sản phẩm đạt hạng 3 sao, 42 sản phẩm đạt hạng 4 sao của 134 chủ thể, trong đó có 104 hợp tác xã, 11 doanh nghiệp, 04 tổ hợp tác và 15 hộ kinh doanh trên địa bàn 94/138 xã, phường, thị trấn. Đến nay, đã có 16 điểm giới thiệu và bán sản phẩm OCOP của tỉnh, gồm: Sơn Dương 01 điểm, Hàm Yên 01 điểm, Chiêm Hoá 02 điểm, Na Hang 02 điểm và thành phố Tuyên Quang 08 điểm; Yên Sơn 01 điểm; có 01 điểm bán các sản phẩm OCOP Tuyên Quang tại thành phố Hà Nội; riêng huyện Lâm Bình lồng ghép đưa sản phẩm giới thiệu tại các Homestay. Các điểm bán hàng ngày càng thu hút được nhiều khách hàng, tạo được hiệu ứng lan toả tốt về các sản phẩm OCOP. Năm 2023, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã tổ chức 06 lớp cho 285 học viên về hướng dẫn, bồi dưỡng nâng cao năng lực kiến thức cho các đối tượng tham gia và tổ chức thực hiện Chương trình OCOP là lãnh đạo, chuyên viên, cán bộ phụ trách OCOP các huyện, thành phố, các xã, phường, thị trấn; các chủ thể sản phẩm OCOP có đăng ký sản sản phẩm tham gia đánh giá phân hạng lần đầu, đánh giá lại sản phẩm OCOP trong năm 2023.

Trong Chương trình chuyên đề chuyển đổi số trong xây dựng nông thôn mới, để đẩy mạnh cải cách hành chính, tăng cường ứng dụng CNTT, chuyển đổi số trong cơ quan nhà nước và tạo thêm kênh thông tin giao tiếp tương tác hiệu quả giữa cơ quan nhà nước và người dân, doanh nghiệp trong quá trình tiếp nhận, giải quyết TTHC; từ ngày 25/02/2023, Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh đã triển khai trang ZaloOA "Chính quyền số tỉnh Tuyên Quang" tại Trung tâm. Năm 2023, Sở Thông tin và Truyền thông đã tổ chức 03 đợt tập huấn với 12 hội nghị, hướng dẫn sử dụng App Tuyên Quang ID, hướng dẫn nghiệp vụ Kho dữ liệu công dân trên Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính tỉnh Tuyên Quang và các ứng dụng nền tảng số, qua hình thức trực tiếp và trực tuyến cho 12.070 đại biểu. Đến nay, tỉnh Tuyên Quang đã có 58 xã có Trang thông tin điện tử nông thôn mới để phục vụ công tác chỉ đạo, tra cứu, tuyên truyền,… về thực hiện Chương trình nông thôn mới. Triển khai xây dựng mô hình thí điểm xã nông thôn mới thông minh, xã thương mại điện tử; hiện đã có 02 mô hình thí điểm xã nông thôn mới thông minh trên địa bàn xã Vinh Quang, huyện Chiêm Hoá và xã Thái Bình, huyện Yên Sơn đề xuất thực hiện từ năm 2024.

Đến nay, tỉnh Tuyên Quang đã có 06 điểm du lịch cộng đồng được công nhận; xây dựng, khai thác phát triển 13 làng văn hóa cộng đồng gắn với phát triển du lịch. Vận động, hướng dẫn các chủ thể đăng ký phát triển thương hiệu sản phẩm OCOP gắn với du lịch cộng đồng qua thẩm định, đánh giá xếp hạng 03 Tổ hợp tác dịch vụ được xếp hạng đạt tiêu chuẩn 3 sao trở lên. Xây dựng làng văn hóa đặc trưng và nghi lễ Nhảy Lửa của dân tộc Pà Thẻn, thôn Thượng Minh xã Hồng Quang; Làng văn hóa - du lịch cộng đồng thôn Nà Tông, Nà Đông, xã Thượng Lâm; làng văn hóa du lịch thôn Nặm Đíp, xã Lăng Can (huyện Lâm Bình); Làng văn hóa thôn An Thịnh, xã Tân An; làng văn hóa thôn Bản Ba, xã Trung Hà (huyện Chiêm Hóa); Làng văn hóa - du lịch Giếng Tanh, xã Kim Phú (thành phố Tuyên Quang).... đã thu hút du khách với một số sản phẩm du lịch chính như: lưu trú homestay, tham quan, tìm hiểu cuộc sống của đồng bào dân tộc thiểu số, biểu diễn văn nghệ cùng đồng bào dân tộc bản địa, thưởng thức ẩm thực, làng nghề truyền thống, trải nghiệm nông nghiệp…Các địa phương đã tập trung phát triển đa dạng các sản phẩm, mô hình đón khách du lịch tham quan, trải nghiệm, như: Trải nghiệm, check in theo mùa nông nghiệp như: Hoa lê, hoa cải vàng, lúa vàng Hồng Thái (huyện Na Hang); ruộng bậc thang xã Xuân Lập (Lâm Bình). Hình thành trang trại nông nghiệp gắn với du lịch: Hình thành trang trại tổng hợp (trồng thanh long ruột đỏ), thôn Thái An, xã Tân An (Chiêm Hóa); trang trại tổng hợp du lịch trải nghiệm nông nghiệp, sinh thái, thể thao, thôn Trầm, xã Hợp Thành (Sơn Dương); mô hình du lịch vườn cây ăn quả trên địa bàn huyện Hàm Yên; trải nghiệm hái chè Shan Khau Mút xã Thổ Bình, huyện Lâm Bình; trải nghiệm vườn bưởi Phúc Ninh, huyện Yên Sơn; tham quan khu cá lòng hồ Na Hang.. ; du lịch trải nghiệm trong rừng tại Na Hang, Lâm Bình; bơi mảng - Hát Then trên hồ Nà Nưa, tour leo Núi Hồng tại huyện Sơn Dương…

Nghi lễ Nhảy Lửa của dân tộc Pà Thẻn (Ảnh nguồn internet)

Đối với Chương trình chuyên đề tăng cường bảo vệ môi trường, an toàn thực phẩm và cấp nước sạch nông thôn: thời gian qua, Ủy ban nhân dân các huyện, thành phố đã thường xuyên tổ chức thu gom, vận chuyển và xử lý bao gói thuốc bảo vệ sau sử dụng theo quy định; lắp đặt các bể chứa và nhà kho lưu chứa bao gói thuốc BVTV sau sử dụng. Các tổ chức đoàn thể đã tăng cường thực hiện công tác tuyên truyền vệ sinh môi trường gắn với phong trào “Tuyên Quang chung tay xử lý rác thải và chống rác thải nhựa”. Hướng dẫn các tổ chức, cá nhân về kỹ thuật, nguyên tắc sản xuất theo tiêu chuẩn, quy chuẩn. Năm 2023, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã tổ chức 15 lớp tập huấn IPM với 405 nông dân tham gia; xây dựng 15 mô hình IPM trên các cây trồng: Lúa, ngô, rau, cam, bưởi, chè với diện tích thực hiện 63 ha. Tổ chức 07 hội nghị tuyên truyền các cơ chế, chính sách khuyến khích phát triển sản xuất nông nghiệp hữu cơ cho 210 đại biểu trên địa bàn toàn tỉnh.

Thời gian qua, lực lượng công an đã tích cực phối hợp với Ủy ban Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị-xã hội các cấp và các cơ quan, đơn vị trong xây dựng xã, cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục điển hình về phong trào toàn dân bảo vệ an ninh tổ quốc. Trong hoạt động khoa học công nghệ, nhiều đề tài, dự án khoa học và công nghệ đã được đặt hàng, đề xuất trong đó ưu tiên lựa chọn các đề tài, dự án có liên quan đến các nội dung Chương trình chuyên đề thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021-2025.

Tỉnh Tuyên Quang đã có 03 mô hình thí điểm được Bộ Nông nghiệp và PTNT phê duyệt trong thực hiện các Chương trình chuyên đề là “Mô hình phát triển chuỗi giá trị sản phẩm OCOP chế biến từ thịt lợn đen bản địa gắn với vùng chăn nuôi tập trung tại xã Đông Thọ, huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang”; “Xây dựng Làng văn hóa du lịch cộng đồng tại thôn Bản Ba 1, Bản Ba 2, xã Trung Hà, huyện Chiêm Hóa, tỉnh Tuyên Quang”; “Chợ an toàn thực phẩm tại xã Thượng Lâm, huyện Lâm Bình, tỉnh Tuyên Quang”. Hiện nay, các mô hình đang được chuẩn bị các bước đầu tư triển khai thực hiện.

Bên cạnh đó, Hội đồng nhân dân tỉnh đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách trong đó có hỗ trợ thực hiện các nội dung chuyên đề, như: Nghị quyết số 03/2021/NQ-HĐND ngày 16/7/2021 trong đó quy định hỗ trợ thực hiện Chương trình OCOP, Nghị quyết số 09/2021/NQ-HĐND ngày 20/12/2021 hỗ trợ phát triển du lịch, Nghị quyết số 32/2022/NQ-HĐND ngày 10/12/2022 trong đó quy định hỗ trợ thực hiện Chương trình chuyển đổi số, …Đến nay, có 05 điểm bán sản phẩm OCOP có đơn vị đăng ký hỗ trợ theo Nghị quyết số 03/2021/NQ-HĐND; đã có 78 tổ chức, cá nhân kinh doanh dịch vụ du lịch được hỗ trợ theo Nghị quyết số 09/2021/NQ-HĐND. Năm 2023, tỉnh đã bố trí trên 22,4 tỷ đồng để thực hiện các Chương trình chuyên đề từ các nguồn kinh phí.

Tuy nhiên, việc thực hiện các Chương trình chuyên đề phục vụ xây dựng nông thôn mới trên địa bàn tỉnh còn nhiều khó khăn, vướng mắc, như: Việc triển khai các chuyên đề là nội dung mới, liên quan đến nhiều lĩnh vực chuyên môn khác nhau, nhiều cơ quan, đơn vị thực hiện; Các văn bản hướng dẫn thực hiện mô hình thí điểm còn chung chung, không cụ thể nên khó áp dụng thực hiện; Các mô hình cấp nước sạch tập trung khó triển khai tại một số địa bàn xã vùng sâu, vùng xa, khu vực dân cư sống không tập trung; Công tác thu gom và xử lý rác thải tại địa bàn các địa phương vùng sâu, vùng xa chưa đảm bảo; Các chợ tại khu vực nông thôn chủ yếu là chợ tạm, đa số cơ sở hạ tầng chợ đều xuống cấp, không được tu sửa, bảo dưỡng thường xuyên, chưa đảm bảo vệ sinh môi trường và an toàn thực phẩm; …

 Trong thời gian tới, để phát huy được hơn nữa hiệu quả từ các Chương trình chuyên đề trong xây dựng nông thôn mới, cần tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền về thực hiện các nhiệm vụ; phát huy vai trò chủ thể của người dân trong các nội dung hoạt động để “dân làm”, “dân quản lý”; tiếp tục triển khai các mô hình điểm của Trung ương, đồng thời xây dựng thêm các mô hình, dự án của địa phương; triển khai có hiệu quả các chính sách hỗ trợ để huy động các nguồn lực trong triển khai thực hiện các chuyên đề; … qua đó góp phần hoàn thành mục tiêu chung của Chương trình MTQG xây dựng nông thôn mới trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2021-2025./.