Theo báo cáo trình bày tại phiên họp, tính đến nay Thủ tướng Chính phủ đã giao 102.025 tỷ đồng vốn kế hoạch đầu tư công trung hạn nguồn ngân sách Trung ương giai đoạn 2021-2025. Các bộ, ngành trung ương và địa phương đã hoàn thành việc phân bổ, giao kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2021-2025 của 03 chương trình mục tiêu quốc gia cho các cơ quan, đơn vị, cấp trực thuộc. Tổng vốn nguồn ngân sách trung ương đã phân bổ, giao các bộ, cơ quan trung ương và các địa phương thực hiện 03 chương trình giai đoạn 2021-2023 là 83.616,619 tỷ đồng, trong đó: Vốn đầu tư 48.216,812 tỷ đồng; vốn sự nghiệp 35.379,807 tỷ đồng. Ước đến ngày 31/8/2023, kết quả giải ngân trong năm 2023 (bao gồm cả vốn năm 2022 kéo dài sang năm 2023) khoảng 16.365,331 tỷ đồng đạt 47,81% kế hoạch. Tỷ lệ giảm nghèo vùng đồng bào dân tộc thiểu số bình quân đạt 3,4%. Ước tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn nghèo đa chiều đến hết năm 2023 còn 2,93% (giảm 1,1%); tỷ lệ hộ nghèo tại các huyện nghèo còn 33% (giảm 5,62%); tỷ lệ hộ nghèo dân tộc thiểu số còn khoảng 17,82% (giảm 3,2%). Cả nước có 6.022/8.177 xã đạt chuẩn nông thôn mới, đạt 73,65% (tăng 11,3% só với đầu giai đoạn); 263 đơn vị cấp huyện thuộc 58 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương đã được công nhận hoàn thành nhiệm vụ/đạt chuẩn nông thôn mới; 19 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có 100% số xã đạt chuẩn nông thôn mới. Báo cáo cũng đề cập đến những hạn chế, khó khăn, vướng mắc gây ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân các nguồn vốn của 03 chương trình, như: Công tác hoàn thiện thể chế, quản lý, tổ chức thực hiện các Chương trình MTQG từ trung ương đến địa phương còn chậm, thiếu tính đồng bộ; nhiều quy định, chính sách không phù hợp với thực tiễn hoặc thiếu cơ sở pháp lý để triển khai thực hiện, phải sửa đổi, bổ sung, điều chỉnh; một số địa phương chưa chủ động nghiên cứu, xây dựng ban hành các quy định theo thẩm quyền được giao, kiến nghị nhiều lần những nội dung đã được giải quyết tại các văn bản mới được sửa đổi, bổ sung; những khó khăn trong cách thức sử dụng ngân sách nhà nước hỗ trợ doanh nghiệp, người dân tham gia thực hiện cơ chế hỗ trợ phát triển sản xuất, việc tính thuế giá trị gia tăng đối với các gói thầu giao cộng đồng thi công, hàng hóa mua sắm trực tiếp;…

Các đại biểu dự họp tại điểm cầu tỉnh Tuyên Quang

Tại cuộc họp, các đại biểu nhất trí cao với báo cáo tiến độ cũng như đánh giá những khó khăn, tồn tại về 3 chương trình. Đại biểu của nhiều địa phương cũng đã thảo luận, ý kiến cụ thể hơn về những vướng mắc cần tháo gỡ trong thời gian tới để đẩy nhanh tiến độ giải ngân các nguồn vốn của 3 chương trình mục tiêu quốc gia, như: Các dự án manh mún, quy trình thủ tục phức tạp; việc giao vốn sự nghiệp đến từng tiểu dự án, chương trình khiến các địa phương không thể điều chuyển vốn từ các dự án chậm tiến độ hoặc không có khả năng giải ngân sang các dự án có tiến độ giải ngân nhanh hơn nhưng thiếu vốn; một số chỉ tiêu (nước sạch, tỷ lệ hỏa táng…) trong xây dựng nông thôn mới khó thực hiện tại các địa phương; …

Về nhiệm vụ, giải pháp trong thời gian tới, Phó Thủ tướng Chính phủ yêu cầu, các bộ, ngành, địa phương phải quyết liệt hơn trong việc tổ chức thực hiện, nêu cao vai trò của cấp uỷ và người đứng đầu; các địa phương tập trung nghiên cứu các văn bản mới ban hành, đặc biệt là Nghị định số 38/2023/NĐ-CP ngày 24/6/2023 của Chính phủ cùng các quyết định, thông tư và các văn bản hướng dẫn, trả lời kiến nghị của các bộ, cơ quan Trung ương; nghiên cứu đổi mới cơ chế huy động vốn tín dụng nhằm đa dạng hoá nguồn lực thực hiện các chương trình. Phó Thủ tướng cũng mong muốn các địa phương tăng cường chia sẻ, trao đổi thông tin, học hỏi kinh nghiệm lẫn nhau, trong đó có việc huy động nguồn vốn xã hội hóa, đóng góp của nhân dân và lồng ghép các nguồn vốn để thực hiện đầu tư đảm bảo có trọng tâm, trọng điểm.

Trong kỳ họp tới, Quốc hội sẽ nghe báo cáo của Đoàn Giám sát về việc thực hiện 3 chương trình mục tiêu quốc gia của Chính phủ. Đây là lần đầu tiên Quốc hội thực hiện giám sát các chương trình mục tiêu quốc gia ngay trong quá trình triển khai thực hiện; đây sẽ là cơ hội để tháo gỡ, giải quyết nhiều khó khăn, vướng mắc trong cơ chế thực hiện 3 chương trình mục tiêu quốc gia hiện nay./.