Mặc dù được lắp đặt, đấu nối đồng hồ kiểm đếm nước từ năm 2019 nhưng đến nay gia đình ông Nguyễn Văn Hiệu ở khu phố Chè, phường Ninh Xá (thị xã Thuận Thành) vẫn chưa dùng nguồn nước do trạm nước sạch tập trung cung cấp bởi theo ông nguồn nước ngầm của gia đình đang sử dụng bảo đảm chất lượng. Nếu đánh giá bằng cảm quan có thể nhận thấy nguồn nước ngầm tương đối sạch nhưng trong điều kiện chất lượng nước ngầm ngày càng ô nhiễm, trữ lượng ngày càng suy giảm thì xu hướng chuyển sang sử dụng nguồn nước mặt là yêu cầu tất yếu. Nhận thức về ý nghĩa nguồn nước sạch của gia đình ông Hiệu từng bước thay đổi sau khi được tham dự lớp tuyên truyền, phổ biến do Trung tâm Nước sạch và Vệ sinh môi trường nông thôn tỉnh phối hợp UBND phường Ninh Xá (thị xã Thuận Thành) tổ chức. Tuy nhiên, hiện có đến 65% người dân phường Ninh Xá chưa nhận thức được như gia đình ông Hiệu.

Nguồn nước của Trạm nước sạch Nghĩa Đạo do Công ty Cổ phần Đầu tư xây dựng và thương mại Phú Quang cung cấp đạt tiêu chuẩn chất lượng QCVN 01-2009-BYT của Bộ Y tế.

Từ khi hoàn thành, đưa vào vận hành đến nay, Trạm nước sạch tập trung cụm xã, phường: Nghĩa Đạo, Ninh Xá, Trạm Lộ (thị xã Thuận Thành), Bình Định (Lương Tài) mới đáp ứng nhu cầu sử dụng nước sạch cho hơn 4.800 hộ dân của 4 xã, phường, khắc phục tình trạng dùng nước kém chất lượng, cải thiện ô nhiễm môi trường nước mạch ngầm trong khu vực do các hộ gia đình khoan giếng lấy nước.
Theo ông Trần Danh Ánh, Trạm trưởng Trạm nước sạch tập trung: Toàn bộ nguồn nước được mua tại nhà máy nước sạch Quảng Phú của Công ty Cổ phần Đầu tư xây dựng và thương mại Phú Quang, xã Quảng Phú (Lương Tài), với các chỉ tiêu đáp ứng cho mục đích sinh hoạt theo tiêu chuẩn QCVN 01-2009-BYT của Bộ Y tế. Trong quá trình thi công, lắp đặt, hệ thống cấp nước được xây dựng phù hợp với hiện trạng khu vực dự án. Mạng lưới tuyến ống là các đường ống được xây dựng mới, bố trí hợp lý, dọc theo các đường giao thông khu dân cư và phần lớn được chôn ngầm dưới đất, bảo đảm vệ sinh môi trường, thuận lợi cấp đủ nước về từng hộ gia đình cũng như không ảnh hưởng đến việc tham gia giao thông của người dân. Với phương châm: “Chất lượng nguồn nước là sự quan tâm hàng đầu, từ khi đưa vào sử dụng đến nay, hàng tháng, trạm đều gửi mẫu kiểm nghiệm đến Trung tâm Nước sạch và Vệ sinh môi trường nông thôn Bắc Ninh để kiểm tra chất lượng nguồn nước. Kết quả kiểm nghiệm hàng tháng cho thấy, chất lượng nước tốt, luôn đạt các chỉ tiêu xét nghiệm về mùi, vị, màu sắc, pH, độ đục, clo dư, hàm lượng Asen, Coliform tổng số, coliform chịu nhiệt”.

Là một trong những hộ gia đình đầu tiên sử dụng nước do Trạm nước sạch tập trung cung cấp, ông Nguyễn Văn Sơn, thôn Nghĩa Thuận, xã Nghĩa Đạo rất yên tâm về chất lượng nguồn nước. Trao đổi với chúng tôi, ông chia sẻ: “Trước kia gia đình thường dùng nước giếng trong sinh hoạt hàng ngày, để có nguồn nước vệ sinh phục vụ sinh hoạt, phải lọc thủ công 3 lần rất tốn kém công sức, tiền của. Từ khi chuyển sang dùng nước của Trạm cung cấp, gia đình yên tâm vì hàng tháng, trạm đều gửi mẫu đi xét nghiệm và niêm yết công khai, tôi có tham khảo chất lượng và thấy rất ổn. Nhờ vậy, sinh hoạt của gia đình cũng bảo đảm an toàn và tiện lợi hơn”.
Đánh giá về hiệu quả, ý nghĩa của Trạm nước sạch tập trung, ông Nguyễn Xuân Cự, Chủ tịch UBND phường Ninh Xá (thị xã Thuận Thành) cho biết: “Cùng với chất lượng nguồn nước bảo đảm, rất nhiều hộ dân tiết kiệm được chi phí lắp đường ống, mua máy bơm, tiền điện bơm nước… Nhà máy nước sạch tập trung không chỉ góp phần cải thiện tình trạng người dân phải sử dụng nguồn nước không bảo đảm chất lượng, mà còn giúp nâng cao sức khoẻ, giảm tỷ lệ các bệnh liên quan chất lượng nước, góp phần xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh”.

Tuy nhiên, tỷ lệ hộ đăng ký lắp đặt, sử dụng nước sạch tập trung mới chỉ đạt 64% công suất thiết kế, trong đó riêng phường Ninh Xá (thị xã Thuận Thành) tỷ lệ người dân sử dụng nước sạch tập trung chỉ đạt 35% số hộ, xã Nghĩa Đạo đạt 55% số hộ. Nguyên nhân, do còn nhiều hộ dân có thói quen dùng nước giếng khoan, nước mưa trong sinh hoạt hàng ngày. Một mặt là để tiết kiệm chi phí, mặt khác người dân chưa lường hết được tác hại của việc sử dụng nguồn nước không bảo đảm vệ sinh. Nước giếng khoan có tỷ lệ nhiễm phèn, nhiễm sắt cao, sau khi được bơm đựng với các bình, bể lắng lọc thường có các hiện tượng nổi váng màu vàng, cặn vàng, nước có mùi tanh, có thể dẫn đến sự tích tụ các mầm bệnh, ảnh hưởng xấu tới sức khỏe con người. Ở mức độ nhẹ có thể gây hiện tượng dị ứng da, nhiễm trùng đường ruột, đau mắt; mức độ nặng có thể gây ung thư và các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm… Ngoài ra, nguồn nước ô nhiễm, không bảo đảm chất lượng cũng sẽ làm giảm tuổi thọ, độ bền của vật dụng chứa đựng tiếp xúc trực tiếp trong nhà, các loại thiết bị vệ sinh.

Chung tay thực hiện tiêu chí môi trường trong xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh, người dân cần thay đổi thói quen sử dụng nước sinh hoạt. Chính quyền địa phương cũng cần đẩy mạnh tuyên truyền về lợi ích của việc sử dụng nước sạch, để chương trình mục tiêu đưa nước sạch về nông thôn đạt hiệu quả hơn, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân vùng nông thôn.