Từ lợi thế thiên nhiên đến chiến lược “Nông nghiệp xanh”

Hồng Thái vốn nổi tiếng với những triền ruộng bậc thang uốn lượn như sóng đổ tại thôn Khâu Tràng và những nếp nhà ngói âm dương của người Dao Tiền. Tuy nhiên, điểm nhấn thực sự tạo nên thương hiệu của vùng đất này chính là cây Lê ôn đới. Để phát triển tiềm năng sẵn có, cấp uỷ chính quyền địa phương đã quy hoạch vùng sản xuất cây ăn quả đặc sản, chuyển từ canh tác tự phát sang quy trình nông nghiệp sinh thái.

Cùng với định hướng phát triển nông nghiệp của xã, Trung tâm Đào tạo, Nghiên cứu giống cây trồng và vật nuôi, Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên đã triển khai thực hiện Đề án “Nghiên cứu giải pháp phát triển sản xuất, chế biến cây ăn quả ôn đới theo hướng nông nghiệp sinh thái” và lựa chọn xã Hồng Thái làm “hạt nhân” để lan tỏa mô hình cho vùng trung du và miền núi phía Bắc. Đề án triển khai từ đầu năm 2025 không chỉ mang đến cây giống, mà còn mang đến tư duy làm kinh tế mới cho bà con dân tộc thiểu số.

Khi cây Lê trở thành “đại sứ” du lịch

Tại thôn Khâu Tràng, mô hình thâm canh cây lê sinh thái quy mô 1,0 ha với sự tham gia của HTX Nông nghiệp Tân Hợp và hộ gia đình ông Đặng Xuân Cường đã cho thấy những tín hiệu rất khả quan. Khác với cách làm truyền thống, mô hình này áp dụng tiêu chuẩn VietGAP và hướng hữu cơ. Kỹ thuật canh tác bền vững khi sử dụng phân bón hữu cơ vi sinh, chế phẩm sinh học và túi bọc quả để hạn chế tối đa thuốc bảo vệ thực vật, đảm bảo sản phẩm sạch tuyệt đối cho du khách thưởng thức ngay tại vườn. Cùng với đó, việc cải tạo cảnh quan “đa tầng” cũng được triển khai thực hiện. Các hộ gia đình tham gia Đề án được hỗ trợ 3.500 giống cây hoa cẩm tú cầu, sim tím Đà Lạt, cây mai vạn phúc để trồng tại đường đi lên vườn Lê đã góp phần tạo nên cảnh quan đẹp, gần gũi với thiên nhiên phục vụ cho khách du lịch tham quan.

Bên cạnh đó, có 05 hộ tham gia thực hiện mô hình trồng và chăm sóc cây Lê với quy mô 3 ha. Các hộ tham gia được hỗ trợ cây giống trồng mới và hướng dẫn ứng dụng các tiến bộ kỹ thuật trong việc chăm sóc dinh dưỡng, cắt tỉa… để nâng cao mẫu mã, chất lượng cho sản phẩm. Qua đánh giá mô hình trồng mới và chăm sóc cây Lê tại xã Hồng Thái cho thấy các chỉ tiêu về sinh trưởng của cây ở giai đoạn kiến thiết cơ bản, cây sinh trưởng tốt và tỷ lệ sống cao trên 98%, mở ra kỳ vọng về một vùng nguyên liệu bền vững cho người dân nơi đây

Du khách lưu lại khoảnh khắc giữa vườn hoa lê nở trắng tại thôn Khâu Tràng, xã Hồng Thái, tỉnh Tuyên Quang (Nguồn ảnh: Tuyenquang.gov.vn)

Nâng tầm giá trị với “Dấu mốc OCOP 4 sao”

Một trong những thành công rực rỡ nhất của sự hợp tác giữa nhà khoa học và người dân chính là việc nâng hạng sản phẩm Lê Hồng Thái lên tiêu chuẩn OCOP 4 sao. Đây là bước ngoặt quan trọng để nông sản vùng cao tiến vào các thị trường cao cấp. Để đạt được kết quả này, Trung tâm đã hỗ trợ HTX Tân Hợp hoàn thiện hệ thống nhận diện thương hiệu: Thiết kế bao bì chuyên nghiệp theo bộ tiêu chí OCOP quốc gia; bàn giao 20.000 tem nhãn tích hợp mã QR truy xuất nguồn gốc, giúp minh bạch hóa quy trình chăm sóc từ khâu bón phân đến khi hái quả; xây dựng câu chuyện sản phẩm (Storytelling) gắn với truyền thuyết và bản sắc văn hóa người Dao Tiền, tạo chiều sâu cho sản phẩm khi đến tay người tiêu dùng.

Du lịch bản địa: “Mỏ vàng” từ những giá trị nguyên bản

Hồng Thái không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng nóng. Chính quyền địa phương đang đẩy mạnh định hướng phát triển du lịch theo hướng “Nông nghiệp xanh - Du lịch bền vững” phù hợp với định hướng của tỉnh về phát triển nông nghiệp.

Du khách đến với Hồng Thái hiện nay có thể trải nghiệm một chuỗi dịch vụ khép kín: Mùa Xuân (Tháng 1 - Tháng 3) ngắm thung lũng hoa lê trắng muốt, tham gia Lễ hội hương sắc hoa lê. Mùa Hè - Thu (Tháng 7 - Tháng 9) sẽ trải nghiệm làm người nông dân, tự tay thu hoạch và thưởng thức những quả lê mọng nước, vị ngọt thanh đặc trưng của vùng cao. Đặc biệt, dịch vụ lưu trú tại các Homestay đạt chuẩn, trekking rừng đặc dụng Na Hang, và thưởng thức trà Shan Tuyết cổ thụ - một sản phẩm OCOP 5 sao của địa phương sẽ tạo những điểm nhấn khó quên cho du khách khi đến với Hồng Thái. Và để đảm bảo chất lượng dịch vụ, các hộ dân đã được đào tạo bài bản về kỹ năng hướng dẫn viên, cách tổ chức lưu trú và quản lý môi trường không gian văn hóa.

Khát vọng vươn mình từ “Giá trị xanh”

Hành trình của Hồng Thái là minh chứng cho việc khai thác đúng lợi thế đặc thù kết hợp với .khoa học kỹ thuật. Mô hình này không chỉ giải quyết bài toán giảm nghèo cho đồng bào dân tộc thiểu số mà còn mở ra triển vọng nhân rộng sang các xã vùng cao khác của tỉnh, góp phần bảo tồn đa dạng sinh học và giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc. Những vườn lê hôm nay không chỉ kết trái ngọt, mà còn là trái chín của sự liên kết 4 nhà: Nhà nước - Nhà khoa học - Nhà doanh nghiệp - Nhà nông.

Hành trình từ một xã vùng cao xa xôi trở thành điểm đến du lịch sinh thái đặc sắc là minh chứng cho tư duy làm kinh tế mới: Lấy thiên nhiên làm nền tảng, lấy văn hóa làm điểm tựa và lấy khoa học kỹ thuật làm động lực. Hồng Thái hôm nay đang viết tiếp câu chuyện về những mùa trái ngọt kết tinh từ khát vọng vươn lên của con người vùng cao./