Hướng dẫn gồm 2 nội dung chính là, các nội dung tiêu chí thuộc lĩnh vực văn hóa, thể thao và du lịch trong Bộ tiêu chí quốc gia về xã nông thôn mới và điều kiện đối với tỉnh, thành phố hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2026-2030. Nhằm tạo sự thống nhất trong việc đánh giá, công nhận các danh hiệu NTM trên cả nước, đảm bảo các giá trị văn hóa truyền thống được bảo tồn song hành với sự phát triển kinh tế - xã hội. Về nội dung các tiêu chí đối với các xã nhóm 1, nhóm 2 và nhóm 3 để cơ bản giống nhau, tuy nhiên về tỷ lệ % thực hiện các nội dung có đôi chút khác nhau, nội dung này, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ủy quyền cho UBND cấp tỉnh quy định cụ thể đối với từng nhóm xã để đảm bảo sát điều kiện thực tế của địa phương.
.jpg)
Truyền dạy hát then và đàn tính tại Tổ dân phố Hạ Thành, phường Hà Giang 1
Các nội dung trọng tâm trong lĩnh vực Văn hóa, Thể thao và Du lịch tại Hướng dẫn 1984/HD-BVHTTDL đối với cấp xã đạt chuẩn nông thôn mới tập trung vào 6 trụ cột chính:
(1) Hệ thống cơ sở vật chất văn hóa, thể thao của cấp xã và các thôn xác định đạt chuẩn khi đảm bảo các yêu cầu của hướng dẫn;
(2) Hoạt động văn hóa cơ sở: Quy định cụ thể về quy mô và hiệu quả hoạt động của Trung tâm Văn hóa - Thể thao xã và Nhà văn hóa - Khu thể thao thôn, thư viện thôn, các hoạt động tập luyện thể dục, thể thao...
(3) Về xây dựng đời sống văn hóa cơ sở: có hương ước, quy ước được xây dựng và thực hiện theo quy định pháp luật, có nội dung giáo dục đạo đức, lối sống, hệ giá trị gia đình, tỷ lệ thôn đạt chuẩn văn hóa
(4) Về di sản văn hóa: Được kiểm kê, phục dựng theo quy định Luật Di sản văn hóa năm 2024, khuyến khích phục dựng các lễ hội, làng nghề truyền thống gắn với phát triển cộng đồng.
(5) Về chuyển đổi số, dữ liệu số: Lần đầu tiên trong Bộ tiêu chí xã NTM đưa nội dung yêu cầu về chuyển đổi số và dữ liệu số và yêu cầu bắt buộc để các xã thực hiện và hướng tới số hóa dữ liệu.
(6) Về nhân lực quản lý văn hóa: Cán bộ nghiệp vụ, cộng tác viên, người tổ chức hoạt động của thiết chế văn hóa, thể thao, thư viện cấp xã được đào tạo, bồi dưỡng, tập huấn chuyên môn, nghiệp vụ…
Về điều kiện đối với cấp tỉnh, thành phố: Để được công nhận hoàn thành nhiệm vụ xây dựng NTM giai đoạn 2026 - 2030, cấp tỉnh cần đạt được các nội dung bắt buộc như:
(1) Thiết chế văn hóa: bao gồm Trung tâm Văn hóa, Trung tâm Văn hóa Nghệ thuật, Trung tâm Văn hóa Điện ảnh, Trung tâm Triển lãm; Thư viện công cộng; Bảo tàng của tỉnh.
(2) Thiết chế thể thao: Có đủ 3 công trình thể dục thể thao như sân vận động; nhà thi đấu đa năng; bể bơi hoặc hồ bơi và các công trình thể thao khác; Các dụng cụ thể dục, thể thao chuyên dùng đảm bảo theo công trình thể thao và từng môn thể thao; Tổ chức thi đấu thể thao phù hợp kết nối với các đơn vị xã, phường, đặc khu có hiệu quả. Về bố trí quỹ đất: đảm bảo đủ sức chứa, công năng tổ chức các hoạt động văn hóa, thể thao.
Có thể thấy, Hướng dẫn số 1984/HD-BVHTTDL không chỉ là “thước đo” kỹ thuật mà còn là kim chỉ nam để các địa phương giữ gìn bản sắc dân tộc trong quá trình hiện đại hóa nông thôn, hướng tới mục tiêu xây dựng nông thôn Việt Nam “Cơ sở hạ tầng hiện đại - Đời sống văn minh - Bản sắc được giữ vững”. Các địa phương căn cứ vào Hướng dẫn này để rà soát, đánh giá thực trạng và xây dựng lộ trình thực hiện cụ thể cho giai đoạn 5 năm tới