Đoàn đại biểu Quốc hội khoá XV tỉnh Tuyên Quang làm việc với Sở Nnông nghiệp và Môi trường trước kỳ họp thứ 10, Quốc hội khoá XV

Nâng cao hiệu quả và tính đồng bộ

Tích hợp ba Chương trình MTQG được khẳng định là chủ trương đúng đắn, phù hợp với tinh thần Nghị quyết của Quốc hội và Chính phủ, mang lại nhiều lợi ích thiết thực.

Về mục tiêu chung: Cả 03 Chương trình đều hướng đến mục tiêu cốt lõi là nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho người dân nông thôn, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số, hộ nghèo và vùng đặc biệt khó khăn.

Đồng bộ hóa nguồn lực: Giúp tăng tính đồng bộ, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực, tránh được tình trạng chồng chéo, trùng lặp về mục tiêu, nội dung, đối tượng và địa bàn thụ hưởng. Đồng thời, tạo điều kiện huy động, sử dụng hiệu quả nguồn lực từ Nhà nước, cộng đồng, doanh nghiệp và người dân. Các dự án hạ tầng, sinh kế, an sinh xã hội được thực hiện đồng bộ, tránh phân tán, manh mún.

Minh bạch và Giám sát: Thúc đẩy phối hợp liên ngành, liên vùng, lấy người dân làm trung tâm. Người dân và cộng đồng thuận lợi hơn trong việc theo dõi, giám sát và tham gia, qua đó nâng cao tính minh bạch, hiệu quả và bền vững của các hoạt động hỗ trợ.

Khó khăn và thách thức cần vượt qua

Bên cạnh những thuận lợi, quá trình tích hợp cũng đối diện với nhiều rào cản từ thực tiễn:

Tính thiếu đồng bộ của chính sách: Mỗi Chương trình có hệ thống mục tiêu, tiêu chí và chính sách riêng, dẫn đến khó khăn trong điều chỉnh, tích hợp để đảm bảo hài hòa. Tiêu chí nông thôn mới giữa các vùng miền còn chênh lệch lớn.

Vướng mắc về cơ chế: Các quy định về phân cấp đầu tư, cơ chế tài chính, định mức hỗ trợ và tỷ lệ đối ứng chưa thống nhất, gây lúng túng cho các địa phương khi thực hiện lồng ghép.

Hệ thống tổ chức và nhân lực: Các văn bản hướng dẫn còn bất cập, chưa thống nhất. Cơ quan tham mưu, giúp việc cho các Chương trình chưa thống nhất về đầu mối trên toàn quốc. Quan trọng hơn, năng lực cán bộ cấp xã còn hạn chế, nhất là tại vùng sâu, vùng xa, chưa đáp ứng yêu cầu quản lý tích hợp.

Thực tiễn khó khăn: Địa hình phức tạp, dân cư phân tán, cơ sở hạ tầng chưa đồng bộ cùng với trình độ dân trí và khả năng tiếp cận công nghệ hạn chế đã cản trở việc triển khai các mô hình. Thêm vào đó, thiên tai, biến đổi khí hậu và dịch bệnh cũng làm giảm hiệu quả đầu tư trong việc thực hiện các Chương trình MTQG ở các địa phương.

Giải pháp: Hoàn thiện cơ chế, thống nhất chỉ đạo

Để giải quyết các nút trong việc tích hợp các Chương trình MTQG, cần triển khai đồng bộ các giải pháp chiến lược, như: hoàn thiện hệ thống văn bản hướng dẫn thống nhất giữa 03 Chương trình, quy định rõ phạm vi, nội dung, thứ tự ưu tiên và cơ chế phối hợp. Đồng thởi, thống nhất cơ quan tham mưu giúp việc của 03 Chương trình trên toàn quốc; quy định rõ trách nhiệm của cơ quan chủ trì và cơ quan phối hợp; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, theo dõi, tổng hợp tiến độ; xây dựng cơ sở dữ liệu thống nhất phục vụ giám sát, đánh giá hiệu quả. Gắn tích hợp với kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Phân bổ vốn linh hoạt theo cơ chế “một kế hoạch, nhiều nguồn lực”, ưu tiên các dự án có tính kết nối vùng, liên xã, liên ngành. Cùng với đó, thiết lập cơ chế kiểm tra, giám sát định kỳ giữa các cấp, tránh chồng chéo. Xây dựng bộ chỉ số đánh giá chung cho các nội dung liên quan để tổng hợp kết quả nhanh, chính xác. Đặc biệt, phát huy tối đa vai trò của người dân trong việc tham gia thực hiện các nội dung thành phần của Chương trình theo phương châm “Nhân dân làm chủ - Cộng đồng cùng tham gia - Nhà nước hỗ trợ ” để đảm bảo tính bền vững, tự lực và hiệu quả lâu dài của các dự án.

Tích hợp 03 Chương trình MTQG là một thử thách lớn, đòi hỏi sự thống nhất, quyết tâm cao và sự chủ động, sáng tạo từ địa phương. Với sự đồng lòng của nhân dân và chỉ đạo sát sao từ Trung ương, mục tiêu giảm nghèo bền vững và phát triển toàn diện nông thôn chắc chắn sẽ được hiện thực hóa./.