Nỗ lực về đích đúng kế hoạch

Năm 2023 toàn tỉnh có 12 xã đăng ký về đích nông thôn mới (NTM) gồm: Xã Khâu Tinh huyện Na Hang; xã Ngọc Hội, huyện Chiêm Hóa; xã Minh Hương, Hùng Đức, Thành Long, huyện Hàm Yên; xã Xuân Vân, Chiêu Yên huyện Yên Sơn; xã Phú Lương, Tam Đa, Phúc Ứng, Kháng Nhật, Văn Phú, huyện Sơn Dương). Ðến nay, cả 12 địa phương này đều đang gấp rút triển khai thực hiện các tiêu chí, nỗ lực về đích đúng kế hoạch.

Lãnh đạo tỉnh kiểm tra tiến độ xây dựng nông thôn mới huyện Lâm Bình

Với mục tiêu tiếp tục triển khai Chương trình gắn với thực hiện có hiệu quả cơ cấu lại ngành nông nghiệp, phát triển kinh tế nông thôn. Nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của người dân nông thôn, thúc đẩy bình đẳng giới. Xây dựng hạ tầng kinh tế - xã hội nông thôn đồng bộ và từng bước hiện đại, bảo đảm môi trường, cảnh quan nông thôn sáng, xanh, sạch, đẹp, an toàn, giàu bản sắc văn hoá truyền thống, thích ứng với biến đổi khí hậu và phát triển bền vững.

Lũy kế đến hết năm 2022 toàn tỉnh có 62/122 xã đạt chuẩn xã nông thôn mới (chiếm 50,82%); 08 xã đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao; 01 xã đạt chuẩn nông thôn mới kiểu mẫu; tiêu chí bình quân trên xã sau khi rà soát theo Bộ tiêu chí quốc gia giai đoạn 2021-2025 là 15,12 tiêu chí/xã (trước rà soát là 15,87 tiêu chí/xã). Thành phố Tuyên Quang đã hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới theo Quyết định số 320/QĐ-TTg ngày 08/3/2022 của Thủ tướng Chính phủ;

Đến hết tháng 8/2023 đã triển khai bê tông hóa được 82/228,78 km đường giao thông nông thôn ở các xã mục tiêu năm 2023, kiên cố hóa được 7,488 km kênh mương; đối với 75 công trình trường học, đến nay đang thi công 12 công trình, đang lựa chọn thầu 01 công trình, đang lập thủ tục đầu tư, 43 công trình đang phê duyệt báo cáo KTKT 01 công trình đang thẩm định báo cáo KTKT, 07 công trình, đang thiết kế, 03 công trình, đang xin ý kiến sở Xây dựng, các công trình, còn lại đang triển khai lập hồ sơ xây dựng; với tiêu chí Nhà ở dân cư nông thôn đến nay đã hoàn thành xoá 629/1.307 nhà tạm, dột nát; Về Môi trường đã triển khai thực hiện xong 1.800 nhà tiêu, 1.618 nhà tắm ở các xã mục tiêu năm 2023. Song song với việc triển khai thực hiện các tiêu chí về NTM, Chương trình OCOP đã góp phần chuyển đổi từ sản xuất nông nghiệp nhỏ lẻ sang sản xuất theo hướng liên kết chuỗi giá trị, theo tiêu chuẩn, quy chuẩn, có truy suất nguồn gốc và theo nhu cầu thị trường; khơi dậy tiềm năng đất đai, sản vật, lợi thế so sánh, các giá trị văn hóa vùng miền, gắn kết giữa phát triển nông nghiệp với dịch vụ, du lịch. Đến nay Tuyên Quang có 191 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên, cụ thể: Nhóm thực phẩm 171 sản phẩm; nhóm đồ uống 13 sản phẩm; nhóm dược liệu và sản phẩm từ dược liệu 03 sản phẩm; nhóm hàng thủ công mỹ nghệ 01 sản phẩm; nhóm dịch vụ du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái và điểm du lịch 03 sản phẩm, trên địa bàn 94 xã, phường, thị trấn của 134 chủ thể.

Năm 2023 nguồn vốn cho chương trình xây dựng NTM toản tỉnh ước đạt 2.595.704 triệu đồng, trong đó vốn nhân dân đóng góp: 88.566,0 triệu đồng đạt 3,41%. Tuy nhiên bên cạnh những kết quả tích cực đạt được việc triển khai thực hiện CTMTQG xây dựng nông thôn mới vẫn còn một số hạn chế, bất cập:

Các Bộ tiêu chí NTM giai đoạn 2021-2025 đều tăng số lượng chỉ tiêu và mức độ đạt chuẩn so với giai đoạn 2016- 2020, trong đó, có nhiều chỉ tiêu mới, tăng cả về chất và lượng, nhiều chỉ tiêu chưa phù hợp với tình hình thực tế. Do đó, theo đánh giá của các huyện, thành phố Tiêu chí số 10 về thu nhập và Tiêu chí số 11 về Nghèo đa chiều do các xã chưa đạt NTM ở các địa phương đa phần là các xã nghèo, xuất phát điểm thấp, thu nhập bình quân đầu người nông thôn còn thấp, Trong 12 xã xây dựng NTM năm 2023 có đến 05 xã thuộc vùng III, theo Quyết định số 861/QĐ-TTg ngày 04/6/2021 của Thủ tướng Chính phủ (xã Minh Hương, Thành Long, Hùng Đức huyện Hàm Yên; xã Khâu Tinh, huyện Na Hang; xã Hợp Hoà, huyện Sơn Dương) trong khi mức chuẩn nghèo đa chiều có sự điều chỉnh cho giai đoạn 2021-2025 là khó hoàn thành nhất. Theo Báo cáo của các huyện đến nay tiêu chí bình quân các xã về đích năm 2023 mới đạt 11,92 tiêu chí/xã, các tiêu chí chưa đạt chủ yếu gồm: (Quy hoạch: 5/12 xã; Giao thông 9/12 xã; Trường học 11/12 xã; Cơ sở vật chất văn hoá 12/12 xã; Nhà ở dân cư 9/12 xã; Thu nhập 5/12 xã; Nghèo đa chiều 11/12 xã; Môi trường và an toàn thực phẩm 11/12 xã...). Cụ thể: xã đạt 10 tiêu chí: 03 xã (Minh Hương, Thành Long, Hùng Đức, huyện Hàm Yên); xã đạt 11 tiêu chí: 02 xã (Ngọc Hội, huyện  Chiêm Hoá, Chiêu Yên, huyện Yên Sơn); xã đạt 12 tiêu chí 03 xã (Khâu Tinh, huyện Na Hang, Xuân Vân, huyện Yên Sơn, Văn Phú huyện Sơn Dương); xã đạt 13 tiêu chí 01 xã (Kháng Nhật, huyện Sơn Dương) xã đạt 14 tiêu chí 03 xã (Phúc Ứng, Phú Lương, Tam Đa, huyện Sơn Dương).

Thăm mô hình chăn nuôi dê xã Thổ Bình, huyện Lâm Bình

Chất lượng đạt chuẩn và công tác duy trì bền vững kết quả của một số xã sau đạt chuẩn còn hạn chế. Chất lượng các công trình cơ sở hạ tầng sau khi đạt chuẩn ở một số huyện, thành phố đã có dấu hiệu xuống cấp do chưa được quan tâm, bảo dưỡng. Các chương trình chuyên đề triển khai chậm; Tỷ lệ vốn đối ứng của Chương trình là rất cao, trong khi đó việc huy động nguồn lực của người dân và doanh nghiệp tham gia xây dựng NTM hạn chế, nhất là tại các xã đặc biệt khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi có tỷ lệ hộ nghèo, hộ cận nghèo cao. Thực tế vốn huy động của người dân và cộng đồng chủ yếu là từ ngày công lao động và hiến đất làm đường, trong khi đó việc thống kê nguồn vốn huy động này cũng chưa có sự hướng dẫn, thống nhất mà chủ yếu do địa phương tự thống kê.

Trao đổi về vấn đề này, Phó Chánh Văn phòng Điều phối xây dựng nông thôn mới Lê Hải Nam cho biết: Hiện các xã trên đang gấp rút triển khai thực hiện các tiêu chí còn chưa đạt, đảm bảo đúng thời gian nhưng vẫn đảm bảo chất lượng. Tuy nhiên cái khó là nguồn lực của tỉnh cũng còn nhiều hạn chế, huy động sức dân cũng không thể quá lớn...ngoài ra những quy định nâng cao về các chỉ tiêu cụ thể, ví dụ như chỉ tiêu 17.11. Tỷ lệ hộ gia đình thực hiện phân loại chất thải rắn tại nguồn, 17.12. Tỷ lệ chất thải nhựa phát sinh trên địa bàn được thu gom, tái sử dụng, tái chế, xử lý theo quy định phải đạt ≥30%. Thực tế cho thấy tại gia đình có thể phân loại đạt yêu cầu nhưng khi thu gom, tập kết lại không phân loại nữa, điều này khiến việc phân loại ban đầu mất ý nghĩa. Do vậy, với bộ tiêu chí mới, để đáp ứng được các quy định, ngoài nỗ lực của địa phương, cơ sở cần tới hỗ trợ rất lớn từ chính quyền cấp tỉnh, bộ, ngành Trung ương để việc xây dựng NTM ngày càng hiệu quả.

Ông Lê Hải Nam cũng nhấn mạnh, để hoàn thành mục tiêu xây dựng nông thôn mới ở 12 xã “về đích”; đồng thời duy trì, nâng cao chất lượng xây dựng nông thôn mới ở các xã đã đạt chuẩn thời gian tới cần tập trung mọi nguồn lực hoàn thành các tiêu chí chưa đạt. Cùng với nguồn vốn đầu tư của tỉnh, sự hỗ trợ của các huyện, các xã cần chủ động trong việc kêu gọi đầu tư xã hội hóa. Và quan trọng hơn là hệ thống chính trị của các xã cần khẩn trương vào cuộc với quyết tâm cao đẩy nhanh tiến độ các dự án đầu tư hạ tầng, hoàn thiện trong thời gian sớm nhất với chất lượng cao nhất. Đồng thời cần thực hiện tốt một số giải pháp sau:

Tiếp tục quán triệt đầy đủ, nghiêm túc, hiệu quả các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới; xác định việc xây dựng nông thôn mới chỉ có điểm khởi đầu, không có điểm kết thúc, trên nguyên tắc “Nông thôn mới là nền tảng, cơ cấu lại ngành nông nghiệp là căn bản, Nhân dân là chủ thể”. Đồng thời, xem đây là nhiệm vụ chính trị quan trọng, thường xuyên, lâu dài nhằm huy động và phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và nhân dân cùng tham gia.

Xây dựng nông thôn mới bảo đảm thực chất, hiệu quả, bền vững; tuyệt đối không chạy theo thành tích để hạ thấp chỉ tiêu, tiêu chí khi thẩm tra, thẩm định, không làm phát sinh nợ đọng và được sự đồng thuận thông qua việc lấy ý kiến hài lòng của người dân.

Xây dựng nông thôn mới phải gắn kết chặt chẽ với Chương trình MTQG giảm nghèo bền vững, Chương trình phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số - miền núi và các chương trình, dự án hỗ trợ khác trên địa bàn tỉnh. Đồng thời gắn với cơ cấu lại ngành nông nghiệp, tăng cường ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, công nghệ vào sản xuất, thúc đẩy chuyển đổi số trong nông nghiệp. Đẩy mạnh thu hút các doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã, tổ hợp tác, các hộ gia đình, cá nhân tham gia liên doanh, liên kết trong sản xuất theo chuỗi giá trị bền vững, với quy mô lớn theo hướng hàng hóa, tạo nhiều sản phẩm có thế mạnh của từng địa phương; thực hiện tốt xây dựng vườn mẫu nông thôn mới.

Tập trung nguồn lực, thực hiện quyết liệt việc xây dựng kết cấu hạ tầng thiết yếu, nâng cao chất lượng dịch vụ y tế, xử lý môi trường, tạo cảnh quan sáng - xanh - sạch - đẹp, giao thông nông thôn, hạ tầng thương mại, cung cấp nước sạch, văn hóa - thể thao... Tăng cường quản lý, sử dụng hiệu quả các nguồn lực đầu tư xây dựng nông thôn mới, bảo đảm đúng quy định, có trọng tâm, trọng điểm, tránh dàn trải, lãng phí. Ưu tiên đầu tư cho các địa phương đăng ký hoàn thành xây dựng nông thôn mới trong năm kế hoạch.

Tin rằng, từ kinh nghiệm đã có và sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, sự đồng thuận của nhân dân và doanh nghiệp, Tuyên Quang sẽ hoàn thành thắng lợi kế hoạch xây dựng NTM năm 2023 và các năm tiếp theo./.

Lê Thiệu Tân/Văn phòng Điều phối nông thôn mới tỉnh

Tin cùng chuyên mục